.\" -*- coding: UTF-8 -*-
.\"*******************************************************************
.\"
.\" This file was generated with po4a. Translate the source file.
.\"
.\"*******************************************************************
.TH HDPARM 8 "listopad 2020" "Version 9.60" 

.SH NAZWA
hdparm \- pobiera/ustawia parametry dysku SATA/IDE
.SH SKŁADNIA
\fBhdparm\fP [\fIopcje\fP] [\fIurządzenie\fP ...]
.SH OPIS
\fBhdparm\fP provides a command line interface to various kernel interfaces
supported by the Linux SATA/PATA/SAS "libata" subsystem and the older IDE
driver subsystem.  Many newer (2008 and later)  USB drive enclosures now
also support "SAT" (SCSI\-ATA Command Translation)  and therefore may also
work with hdparm.  E.g., recent WD "Passport" models and recent NexStar\-3
enclosures.  Some options may work correctly only with the latest kernels.
.SH OPCJE
When no options are given, \fB\-acdgkmur\fP is assumed.  For "Get/set" options,
a query without the optional parameter (e.g., \-d) will query (get) the
device state, and with a parameter (e.g., \-d0) will set the device state.
.TP 
\fI\-a\fP
Pobiera/ustawia wskaźnik odczytu z wyprzedzeniem (read\-ahead) systemu
plików.  Jest to używane do zwiększania wydajności w sekwencyjnych odczytach
dużych plików poprzez pobieranie dodatkowych bloków, w nadziei, że będą
potrzebne danemu zadaniu. Wiele sterowników IDE ma także wbudowane oddzielne
funkcje tego typu, które w wielu sytuacjach niwelują potrzebę odczytu z
wyprzedzeniem przez system plików.
.TP 
\fI\-A\fP
Get/set the IDE drive's read\-lookahead feature (usually ON by default).
Usage: \fB\-A0\fP (disable) or \fB\-A1\fP (enable).
.TP 
\fI\-b\fP
Pobiera/ustawia stan magistrali.
.TP 
\fI\-B\fP
Pobiera/ustawia właściwości zaawansowanego zarządzania energią (APM), o ile
napęd ją obsługuje. Mała wartość oznacza agresywne zarządzanie energią, a
duża \- wyższą wydajność. Możliwe wartości obejmują zakres od 1 do 127 (która
pozwala na zatrzymanie talerzy \- "spin\-down") i wartości od 128 do 254
(która na to nie pozwala). Najwyższy stopień zarządzania energią jest
ustawiany wartością 1, a najwyższa wydajność wejścia/wyjścia wartością
254. Wartość 255 nakazuje hdparm wyłączyć zaawansowane zarządzenia energią
(nie wszystkie dyski potrafią ją wyłączyć, ale większość tak).
.TP 
\fB\-c\fP
Pobiera/ustawia obsługę 32\-bitowego wejścia/wyjścia w (E)IDE. Można użyć
numerycznego parametru włączającego/wyłączającego obsługę. Obecnie
obsługiwane wartości obejmują \fB0\fP dla wyłączenia obsługi 32\-bitowego I/O,
\fB1\fP dla włączenia 32\-bitowej transmisji danych, \fB3\fP dla włączenia
32\-bitowej transmisji danych ze specjalną sekwencją \fBsync\fP wymaganą przez
wiele chipsetów. Wartość \fB3\fP działa z prawie wszystkimi 32\-bitowymi
chipsetami IDE, lecz naraża na dodatkowe koszty. Zauważ, że "32\-bit" odnosi
się do transmisji poprzez magistralę PCI lub VLB, ale tylko do karty
interfejsu; wszystkie napędy (E)IDE mają wciąż tylko 16\-bitowe połączenie z
kartą interfejsu.
.TP 
\fI\-C\fP
Sprawdza obecny stan trybu zasilania IDE. Jest on zawsze jednym z:
\fBunknown\fP (dysk nie obsługuje tego polecenia), \fBactive/idle\fP (normalne
działanie), \fBstandby\fP (tryb oszczędzania energii, dysk się zatrzymał), lub
\fBsleeping\fP (najniższy tryb oszczędzania energii, dysk jest całkowicie
wyłączony).  Za pomocą opcji \fB\-S\fP, \fB\-y\fP, \fB\-Y\fP, i \fB\-Z\fP można manipulować
trybami zasilania IDE.
.TP 
\fI\-d\fP
Pobiera/ustawia flagę "using_dma" (używający DMA) dla tego napędu. Opcja ta
działa tylko z kilkoma kombinacjami napędów i interfejsów, które obsługują
DMA, i które są znane sterownikowi IDE.  Dobrym pomysłem jest również użycie
odpowiedniej opcji \fB\-X\fP w połączeniu z \fB\-d1\fP aby zapewnić, że sam napęd
jest zaprogramowany odpowiedni tryb DMA, choć wiele BIOS\-ów powinno zrobić
to za użytkownika podczas uruchamiania komputera.  Używanie DMA prawie
zawsze powoduje zwiększenie wydajności i przepustowości oraz zmniejsza
zużycie procesora. Lecz jest co najmniej kilka zestawień chipsetów i dysków,
dla których użycie DMA nie zrobi większej różnicy, lub nawet spowolni dysk
(na naprawdę spapranym sprzęcie). Ale to zależy.
.TP 
\fI\-\-dco\-freeze\fP
DCO to skrót od Device Configuration Overlay (nakładka konfiguracji
urządzeń), sposobu, w jaki dostawcy selektywnie wyłączają określone funkcje
napędu. Opcja \fB\-\-dco\-freeze\fP zamraża/blokuje bieżącą konfigurację napędu,
uniemożliwiając w ten sposób oprogramowaniu (lub malware), zmieniać
ustawienia DCO po następnym ponownym uruchomieniu urządzenia.
.TP 
\fI\-\-dco\-identify\fP
Odpytuje i zrzuca informacje na temat ustawień konfiguracji urządzenia,
które mogą być wyłączone przez dostawcę lub instalatora OEM. Te ustawienia
pokazują możliwości napędu, które mogły zostać wyłączone przez dostawcę, w
celu "rozszerzonej kompatybilności". Gdy są wyłączone, są one ukryte  nie
będą pokazywane w wyniku polecenia \fB\-I\fP. Na przykład, dostawcy systemu
czasami wyłączają 48\-bitowe adresowanie na dużych napędach, z powodów
kompatybilności (lub jej utraty) z określonym BIOS\-em. W takich przypadkach
\fB\-\-dco\-identyfy\fP pokaże, że napęd posiada opcję 48_bit, ale \fB\-I\fP nie
pokaże jej, ani napęd nie będzie akceptować poleceń 48_bit.
.TP 
\fI\-\-dco\-restore\fP
Resetuje wszystkie ustawienia, funkcje i dostępne możliwości napędu do
wartości fabrycznych i pełnych możliwości. Polecenie zawiedzie, jeśli DCO
zostało zamrożone/zablokowane, lub gdy ustawiono również maksymalne
ograniczenie rozmiaru \fB\-Np\fP. Jest to \fBNIEZWYKLE NIEBEZPIECZNE\fP i
prawdopodobnie spowoduje poważną utratę danych. Proszę \fBNIE UŻYWAĆ TEGO
POLECENIA\fP.
.TP 
\fI\-\-direct\fP
Use the kernel's "O_DIRECT" flag when performing a \fB\-t\fP timing test.  This
bypasses the page cache, causing the reads to go directly from the drive
into hdparm's buffers, using so\-called "raw" I/O.  In many cases, this can
produce results that appear much faster than the usual page cache method,
giving a better indication of raw device and driver performance.
.TP 
\fI\-\-drq\-hsm\-error\fP
\fBBARDZO NIEBEZPIECZNE, PROSZĘ NAWET NIE MYŚLEĆ O UŻYWANIU TEJ OPCJI\fP. Opcja
powoduje wydanie przez hdparm do jądra, niepoprawnie oznaczonego jako
"non\-data", polecenia IDENTIFY. Powoduje to pozostawienie sterownika z jego
wierszem dataReQuest(DRQ) w stanie "utknięcia". Dezorientuje to sterowniki
jądra i może spowodować natychmiastową awarię systemu łącznie z poważną
utratą danych. Opcja istnieje w celu pomocy w testowaniu i zabezpieczaniu
jądra przed rzeczywistymi błędami napędów. \fBBARDZO NIEBEZPIECZNE, NIE
UŻYWAĆ!\fP
.TP 
\fB\-D\fP
Włącza/wyłącza wbudowaną w napęd właściwość zarządzania uszkodzeniami, za
pomocą której jego firmware próbuje automatycznie zarządzać uszkodzonymi
sektorami, przenosząc je na sektory "zapasowe", zarezerwowane fabrycznie do
tego celu. Kontrolowanie tej funkcji za pomocą opcji \fB\-D\fP nie jest
obsługiwane przez większość współczesnych napędów od ATA\-4; w związku z tym,
to polecenie może się nie powieść.
.TP 
\fI\-E\fP
Ustawia szybkość napędu CD/DVD. NIE jest to konieczne do normalnego
działania, gdyż napęd automatycznie sam przełącza prędkości. Jednak jeśli
chcesz się nim bawić, podaj po tej opcji wartość szybkości, zwykle liczbę
taką jak 2 lub 4. Może być to niekiedy przydatne, np. aby odtwarzanie filmów
z DVD stało się płynniejsze.
.TP 
\fI\-f\fP
Synchronizuje (sync) i opróżnia (flush) bufory podręczne urządzenia przy
wyjściu.  Operacja ta jest również wykonywana jako część pomiarów \fB\-t\fP,
\fB\-T\fP i innych opcji.
.TP 
\fI\-\-fallocate\fP
This option currently works only on ext4 and xfs filesystem types.  When
used, this must be the only option given.  It requires two parameters: the
desired file size in kibibytes (byte count divided by 1024), followed by the
pathname for the new file.  It will create a new file of the specified size,
but without actually having to write any data to the file.  This will
normally complete very quickly, and without thrashing the storage device.
.IP
E.g., create a 10\ kibibyte file: \fBhdparm \-\-fallocate 10 temp_file\fP
.TP 
\fI\-\-fibmap\fP
When used, this must be the only option given.  It requires a file path as a
parameter, and will print out a list of the block extents (sector ranges)
occupied by that file on disk.  Sector numbers are given as absolute LBA
numbers, referenced from sector 0 of the physical device rather than from
the partition or filesystem.  This information can then be used for a
variety of purposes, such as examining the degree of fragmentation of larger
files, or determining appropriate sectors to deliberately corrupt during
fault\-injection testing procedures.
.IP
This option uses the new FIEMAP (file extent map) ioctl() when available,
and falls back to the older FIBMAP (file block map) ioctl() otherwise.  Note
that FIBMAP suffers from a 32\-bit block\-number interface, and thus not work
beyond 8\ TB or 16\ TB.  FIBMAP is also very slow, and does not deal well
with preallocated uncommitted extents in ext4/xfs filesystems, unless a
sync() is done before using this option.
.TP 
\fI\-\-fwdownload\fP
Gdy zostanie użyta, powinna być jedyną podaną opcją. Wymaga podania
bezpośrednio po opcji ścieżki pliku, z której powinno być odczytane nowe
firmware napędu. Zawartość pliku zostanie wysłana do napędu przy użyciu
polecenia \fBDOWNLOAD MICROCODE\fP (S)ATA, używając albo protokołu transferu 7
(cały plik na raz), albo, jeśli napęd to obsługuje, protokołu transferu 3
(pobieranie we fragmentach). Polecenie to jest \fBNIEZWYKLE NIEBEZPIECZNE\fP i
może zniszczyć zarówno napęd, jak i jego wszystkie dane. Proszę \fBNIE UŻYWAĆ
TEGO POLECENIA\fP. Odmiany \fB\-\-fwdownload\-mode3\fP , \fB\-\-fwdownload\-mode3\-max\fP i
\fB\-\-fwdownload\-mode7\fP pozwalają na przesłonięcie automatycznie wykrytego
protokołu, wymuszając na hdparm użycie określonego protokołu transferu
(jedynie do celów testowych).
.TP 
\fI\-F\fP
Opróżnia bufory zapisu dysku (starsze napędy mogą nie implementować tej
funkcji).
.TP 
\fI\-g\fP
Pokazuje geometrię dysku (cylindry, głowice, sektory), rozmiar (w
sektorach), a także przesunięcie (w sektorach) początku urządzenia,
poczynając od początku napędu.
.TP 
\fI\-h\fP
Pokazuje krótką informację o użyciu (pomoc).
.TP 
\fI\-H\fP
Odczytuje temperaturę niektórych dysków (głównie Hitachi). Informuje
również, czy temperatura znajduje się w zalecanym przedziale wartości (może
nie być to wiarygodne). Nie powoduje to rozkręcenia talerzy napędu, jeśli
znajduje się w stanie bezczynności.
.TP 
\fB\-i\fP
Pokazuje informacje identyfikacyjne, które sterowniki jądra (IDE, libata)
pobrały z napędu podczas startu/konfiguracji, o ile są one
dostępne. Rezultaty mogą się różnić od bieżących informacji pozyskiwanych
bezpośrednio ze sterownika opcją \fB\-I\fP. Zwracane dane mogą nie być aktualne,
zależnie od czynności wykonanych po uruchomieniu systemu. Dla dokładniejszej
interpretacji informacji identyfikacyjnych, odsyłamy do \fIAT Attachment
Interface for Disk Drives\fP (ANSI ASC X3T9.2 working draft, revision 4a,
April 19/93 i późniejsze edycje).
.TP 
\fI\-\-idle\-immediate\fP
Wykonuje polecenie ATA IDLE_IMMEDIATE, powodując przejście napędu w niższy
stan zasilania. Z reguły talerze napędu nie ulegają zatrzymaniu.
.TP 
\fI\-\-idle\-unload\fP
Wykonuje polecenie ATA IDLE_IMMEDIATE_WITH_UNLOAD, powodując odłączenie lub
zaparkowanie głowic i przejście napędu w niższy stan zasilania. Z reguły
talerze napędu nie ulegają zatrzymaniu.
.TP 
\fI\-I\fP
Żąda informacji identyfikacji bezpośrednio od napędu. Informacja jest
wyświetlana w nowym, rozszerzonym formacie z większą ilością szczegółów, niż
przy starszej opcji \fI\-i\fP.
.TP 
\fI\-\-Iraw <pathname>\fP
This option dumps the drive's identify data in raw binary to the specified
file.
.TP 
\fI\-\-Istdin\fP
Jest to specjalna odmiana opcji \fB\-I\fP, która akceptuje blok identyfikacyjny
dysku jako standardowe wejście zamiast używania parametru /dev/hd*. Format
tego bloku musi być \fBdokładnie\fP taki sam jak w "plikach"
/proc/ide/*/hd*/identify lub utworzony za pomocą opcji \fB\-\-Istdout\fP opisanej
poniżej.  Ta odmiana jest przeznaczona do użytku z "bibliotekami" informacji
identyfikacyjnych dysku, oraz z dyskami ATAPI, dla których standardowe
mechanizmy mogą działać błędnie. Gdy używana jest opcja \fB\-\-Istdin\fP, musi
być ona *jedynym* podanym parametrem.
.TP 
\fI\-\-Istdout\fP
Opcja zrzuca informacje identyfikacyjne dysku w zapisie szesnastkowym na
standardowe wyjście, w formacie podobnym do /proc/ide/*/identify i
odpowiednim do późniejszego użycia z opcją \fB\-\-Istdin\fP.
.TP 
\fI\-J\fP
Pobiera/ustawia wartość czasu oczekiwania "idle3" dysków Western Digital
(WD) Green Drive. Czas ten kontroluje częstość parkowania głowic dysku i
przejścia w niższy stan zasilania. Ustawieniem fabrycznym jest osiem (8)
sekund, co jest bardzo kiepskim wyborem do systemu Linux. Pozostawienie
wartości domyślnej, powoduje setki lub tysiące cykli ładowania/odłączenia
głowic w bardzo krótkim czasie. Mechanizm dysku został zaprojektowany na
300\ 000 do 1\ 000\ 000 cykli, tak więc pozostawienie wartości domyślnej może
spowodować przedwczesne zużycie dysku, nie wspominając o wpływie na
wydajność, gdy napęd często musi się wybudzić przed wykonaniem operacji
wejścia/wyjścia.
.IP
Firma WD dostarcza DOS\-owe narzędzie WDIDLE3.EXE do zmiany tego ustawienia i
powinno się go użyć zamiast hdparm, gdy tylko to możliwe. Implementacja w
hdparm, uzyskana za pomocą inżynierii wstecznej nie jest tak kompletna jak
oryginalny i oficjalny program, nawet jeśli wygląda na działającą na
przynajmniej kilku sztukach tych dysków. Aby zmiana w ustawieniach
zadziałała, potrzebny jest pełny cykl zasilania (włączenie i wyłączenie),
niezależnie od tego, który program zostanie użyty do zmiany ustawień.
.IP
Zaleca się ustawienie wartości 30 sekund do użycia z Linuksem. Dozwolonymi
wartościami jest 8 do 12 sekund, a następnie 30 do 300 sekund w 30
sekundowych odstępach. Podanie wartości zero (0) wyłączy całkowicie czas
idle3 dysków WD (NIE\ ZALECANE!).
.TP 
\fI\-k\fP
Pobiera/ustawia flagę "keep_settings_over_reset" (zachowaj ustawienia po
resecie). Gdy ta flaga jest ustawiona, sterownik będzie chronił opcje
\fI\-dmu\fP po miękkim resecie (wykonanym np. podczas sekwencji odzyskiwania po
błędzie).  Flaga ta domyślnie jest wyłączona, aby uchronić napęd przed
pętlami resetowań, które mogłyby być spowodowane kombinacjami ustawień
\fB\-dmu\fP Opcja \fB\-k\fP powinna więc być ustawiana tylko gdy jest się
przekonanym, że to co robisz jest dobre. Praktycznie, wszystko co trzeba
zrobić aby przetestować konfigurację (przed użyciem \-k) to sprawdzenie czy
napęd daje się odczytać/zapisać i czy proces nie generuje błędów w logach
(komunikaty jądra) (w większości systemów należy zajrzeć do
/var/log/messages).
.TP 
\fI\-K\fP
Set the drive's "keep_features_over_reset" flag.  Setting this enables the
drive to retain the settings for \fB\-APSWXZ\fP over a soft reset (as done
during the error recovery sequence).  Not all drives support this feature.
.TP 
\fI\-L\fP
Set the drive's doorlock flag.  Setting this to \fB1\fP will lock the door
mechanism of some removable hard drives (e.g., Syquest, ZIP, Jazz..), and
setting it to \fB0\fP will unlock the door mechanism.  Normally, Linux
maintains the door locking mechanism automatically, depending on drive usage
(locked whenever a filesystem is mounted).  But on system shutdown, this can
be a nuisance if the root partition is on a removable disk, since the root
partition is left mounted (read\-only) after shutdown.  So, by using this
command to unlock the door \fBafter\fP the root filesystem is remounted
read\-only, one can then remove the cartridge from the drive after shutdown.
.TP 
\fI\-m\fP
Get/set sector count for multiple sector I/O on the drive.  A setting of
\fB0\fP disables this feature.  Multiple sector mode (aka IDE Block Mode), is a
feature of most modern IDE hard drives, permitting the transfer of multiple
sectors per I/O interrupt, rather than the usual one sector per interrupt.
When this feature is enabled, it typically reduces operating system overhead
for disk I/O by 30\(en50%.  On many systems, it also provides increased data
throughput of anywhere from 5% to 50%.  Some drives, however (most notably
the WD Caviar series), seem to run slower with multiple mode enabled.  Your
mileage may vary.  Most drives support the minimum settings of 2, 4, 8, or
16 (sectors).  Larger settings may also be possible, depending on the
drive.  A setting of 16 or 32 seems optimal on many systems.  Western
Digital recommends lower settings of 4 to 8 on many of their drives, due
tiny (32 KiB) drive buffers and non\-optimized buffering algorithms.  The
\fB\-i\fP option can be used to find the maximum setting supported by an
installed drive (look for MaxMultSect in the output).  Some drives claim to
support multiple mode, but lose data at some settings.  Under rare
circumstances, such failures can result in \fBmassive filesystem corruption.\fP
.TP 
\fI\-\-make\-bad\-sector\fP
Celowo tworzy uszkodzony sektor (bad sector, media error) na
dysku. \fBNIEZWYKLE NIEBEZPIECZNE, NIE UŻYWAĆ TEJ OPCJI!\fP. Może być to
przydatne przy testowaniu mechanizmów odzyskiwania błędów
urządzenia/RAID. Numer sektora jest podany jako (dziesiątkowy) parametr po
opcji. W zależności od urządzenia, hdparm wybierze jedno z dwóch dostępnych
poleceń ATA do uszkodzenia sektora. WRITE_LONG działa w przypadku większości
urządzeń, lecz jedynie do granicy 28\-bitów. Część najnowszych napędów (2008)
może obsługiwać nowe polecenie WRITE_UNCORRECTABLE_EXT, które działa na
wszystkich sektorach LBA48. Jeśli jest ono dostępne, hdparm użyje go zamiast
WRITE_LONG. Samo polecenie WRITE_UNCORRECTABLE_EXT prezentuje wybór jak nowy
uszkodzony sektor powinien się zachowywać. Domyślnie, wygląda on jak każdy
inny uszkodzony sektor i napędowi może zająć nieco czasu aby wykonać kolejne
ponowne i nieudane próby odczytu (READ) sektora. Jeśli jednak poda się
pojedynczą literę \fBf\fP bezpośrednio przed pierwszą cyfrą parametru numeru
sektora, to hdparm wykona "flagowane" WRITE_UNCORRECTABLE_EXT, które
powoduje, że napęd oznacza sektor jako uszkodzony (zamiast rzeczywiście go
uszkadzać), dzięki czemu próby odczytu (READ) sektora natychmiast się nie
powiodą (zamiast po kilku kolejnych próbach). Proszę zauważyć, że opcja
\fB\-\-repair\-sector\fP może być użyta aby odzyskać (każdy) uszkodzony sektor,
gdy nie jest on dłużej potrzebny, włączając w to również sektory
rzeczywiście uszkodzone (napęd prawdopodobnie przemapuje je do przestrzeni
zapasowej dysku).
.TP 
\fI\-M\fP
Pobiera/ustawia wartość Automatycznego Zarządzania Głośnością (Automatic
Acoustic Management \- AAM). Większość nowych dysków ma możliwość zwolnienia
obrotów głowicy aby zredukować poziom hałasu. Wartości mogą być z przedziału
od 0 do 254. 128 jest najcichszym (a zatem najwolniejszym) ustawieniem, a
254 najszybszym (i najgłośniejszym). Niektóre dyski mają tylko dwa poziomy
(cichy / szybki), a inne mogą przyjmować wszystkie wartości od 128 do 254.
W tej chwili, większość napędów obsługuje jedynie 3 opcje: wyłączone, cichy
i szybki. Można im przypisać obecnie, odpowiednio, wartości 0, 128 i 254,
ale pozostałe wartości zostały przeznaczone do przyszłych rozszerzeń, więc
może to ulec zmianie.
.TP 
\fB\-\fP\fIn\fP
Pobiera lub ustawia flagę "ignore_write_errors" (ignoruj błędy zapisu) w
sterowniku. NIE baw się tym bez uprzedniego zapoznania się z kodem źródłowym
sterownika.
.TP 
\fI\-N\fP
Get/set max visible number of sectors, also known as the \fBHost Protected
Area\fP setting.  Without a parameter, \fB\-N\fP displays the current setting,
which is reported as two values: the first gives the current max sectors
setting, and the second shows the native (real) hardware limit for the
disk.  The difference between these two values indicates how many sectors of
the disk are currently hidden from the operating system, in the form of a
\fBHost Protected Area (HPA).\fP This area is often used by computer makers to
hold diagnostic software, and/or a copy of the originally provided operating
system for recovery purposes.  Another possible use is to hide the true
capacity of a very large disk from a BIOS/system that cannot normally cope
with drives of that size (e.g., most current {2010} BIOSs cannot deal with
drives larger than 2\ TB, so an HPA could be used to cause a 3\ TB drive to
report itself as a 2\ TB drive).  To change the current max (VERY DANGEROUS,
DATA LOSS IS EXTREMELY LIKELY), a new value should be provided (in base10)
immediately following the \fB\-N\fP option.  This value is specified as a count
of sectors, rather than the "max sector address" of the drive.  Drives have
the concept of a temporary (volatile) setting which is lost on the next
hardware reset, as well as a more permanent (non\-volatile)  value which
survives resets and power cycles.  By default, \fB\-N\fP affects only the
temporary (volatile) setting.  To change the permanent (non\-volatile) value,
prepend a leading \fBp\fP character immediately before the first digit of the
value.  Drives are supposed to allow only a single permanent change per
session.  A hardware reset (or power cycle) is required before another
permanent \fB\-N\fP operation can succeed.  Note that any attempt to set this
value may fail if the disk is being accessed by other software at the same
time.  This is because setting the value requires a pair of back\-to\-back
drive commands, but there is no way to prevent some other command from being
inserted between them by the kernel.  So if it fails initially, just try
again.  Kernel support for \fB\-N\fP is buggy for many adapter types across many
kernel versions, in that an incorrect (too small) max size value is
sometimes reported.  As of the 2.6.27 kernel, this does finally seem to be
working on most hardware.
.TP 
\fI\-\-offset\fP
Przesuwa (offset) do podanego numeru GiB (1024*1024*1024), podczas
przeprowadzania pomiarów czasu \fB\-t\fP odczytu urządzenia. Szybkość zmienia
się (około dwukrotnie) w przypadku wielu dysków mechanicznych. Z reguły,
choć nie zawsze, największa jest na początku dysku. Napędy solid\-state drive
(SSD) powinny wykazywać podobne czasy niezależnie od przesunięcia.
.TP 
\fI\-p\fP
Próbuje przeprogramować chipset interfejsu IDE na określony tryb PIO, lub
próbuje automatycznie dostosować się do "najlepszego" trybu PIO
obsługiwanego przez napęd. Właściwość ta jest obsługiwana w jądrze tylko dla
kilku "znanych" chipsetów i nawet ta obsługa jest co najwyżej
niepewna. Niektóre chipsety IDE nie są w stanie zmienić trybu PIO dla
pojedynczego napędu; wówczas opcja ta może spowodować ustawienie trybu PIO
dla \fIobydwu\fP napędów. Wiele chipsetów IDE wspiera albo mniej, albo więcej
niż standardowe 6 (od 0 do 5) trybów PIO, więc dokładne ustawienie
szybkości, które właściwie jest zaimplementowane, będzie różnić się zależnie
od wyrafinowania chipsetu/sterownika.  \fIUżywaj z wielką ostrożnością!\fP
Właściwość ta nie chroni przed nierozwagą, a niepomyślne działanie może
spowodować \fIpoważne uszkodzenie systemu plików!\fP
.TP 
\fI\-P\fP
Set the maximum sector count for the drive's internal prefetch mechanism.
Not all drives support this feature, and it was dropped from the official
spec as of ATA\-4.
.TP 
\fI\-\-prefer\-ata12\fP
When using the SAT (SCSI ATA Translation) protocol, hdparm normally prefers
to use the 16\-byte command format whenever possible.  But some USB drive
enclosures don't work correctly with 16\-byte commands.  This option can be
used to force use of the smaller 12\-byte command format with such drives.
hdparm will still revert to 16\-byte commands for things that cannot be done
with the 12\-byte format (e.g., sector accesses beyond 28\-bits).
.TP 
\fI\-q\fP
Obsługuje następną opcję cicho, nie wydając zwykłych komunikatów (nie
dotyczy do komunikatów o błędach) na wyjście. Jest to przydatne do
zmniejszenia zamieszania na ekranie w wypadku uruchamiania ze skryptów
startowych. Nie można stosować do opcji \fB\-i\fP, \fB\-v\fP, \fB\-t\fP, oraz \fB\-T\fP.
.TP 
\fI\-Q\fP
Pobiera lub ustawia queue_depth poleceń urządzenia, jeśli jest to
obsługiwane przez sprzęt. Opcja działa tylko z jądrami 2.6.xx (i nowszymi) i
jedynie z kombinacją urządzeń i sterownika, która obsługuje zmianę
queue_depth. W przypadku dysków SATA jest to głębokość kolejki Native
Command Queuing (NCQ).
.TP 
\fI\-r\fP
Pobiera/ustawia flagę read\-only (tylko do odczytu) urządzenia. Gdy jest
ustawiona, Linux nie pozwala na operacje zapisu na tym urządzeniu.
.TP 
\fI\-R\fP
Pobiera/ustawia funkcję Write\-Read\-Verify, jeśli napęd ją obsługuje. Użycie:
\fB\-R0\fP (wyłączone) lub \fB\-R1\fP (włączone). Funkcja przeznaczona jest do
automatycznego ponownego odczytania przez firmware dysku danych, które
zostały zapisane przez oprogramowanie, w celu weryfikacji, czy zapis odbył
się poprawnie. Ogólnie rzecz biorąc jest to zachowanie przesadne, które może
spowolnić zapis na dysk dwukrotnie (lub jeszcze bardziej).
.TP 
\fI\-\-read\-sector\fP
Reads from the specified sector number, and dumps the contents in hex to
standard output.  The sector number must be given (base10) after this
option.  hdparm will issue a low\-level read (completely bypassing the usual
block layer read/write mechanisms) for the specified sector.  This can be
used to definitively check whether a given sector is bad (media error) or
not (doing so through the usual mechanisms can sometimes give false
positives).
.TP 
\fI\-\-repair\-sector\fP
Jest to alias BARDZO\ NIEBEZPIECZNEJ opcji \fB\-\-write\-sector\fP.
.TP 
\fI\-s\fP
Włącza/wyłącza funkcję zasilania w trybie gotowości, jeśli jest obsługiwana
przez napęd. \fBBARDZO\ NIEBEZPIECZNE\fP. Proszę jej nie używać, chyba że jest
się absolutnie pewnym, że zarówno systemowy BIOS (lub firmware) jak i jądro
systemu operacyjnego (Linux >=2.6.22) obsługuje próbkowanie urządzenia w
celu użycia tej funkcji. Gdy jest włączona, napęd jest zasilany w trybie
\fBstandby\fP (gotowości), pozwalając kontrolerowi na uruchomienie urządzeń po
kolei, redukując chwilowy pobór energii, gdy wiele napędów jest podłączonych
do tego samego zasilacza. Przydatne głównie do dużych zestawów RAID. Funkcja
jest zwykle wyłączona, a napęd jest zasilany, gdy jest w trybie \fBactive\fP \-
aktywnym (patrz powyżej, opcja \-C). Proszę zauważyć, że napęd może również
pozwalać na włączenie tej opcji za pomocą zworki. Część dysków SATA
obsługuje kontrolę tej funkcji za pomocą pinu 11. w złączu zasilania SATA. W
takich przypadkach, polecenie może nie być obsługiwane, lub może być
ignorowane.
.TP 
\fI\-S\fP
Ustawia napęd w trybie idle (niższego niskiego poboru energii), ustawia
również czas oczekiwania standby (zatrzymania dysku). Wartość ta jest
używana przez napęd w celu uzyskania informacji o tym, jak długo oczekiwać
(bez aktywności dyskowych) przed wyłączeniem silnika w celach oszczędności
mocy. W takich warunkach, dysk może potrzebować do 30 sekund aby
odpowiedzieć na nagłe odwołanie, choć większość napędów robi to znacznie
szybciej. Odczytanie wartości czasu oczekiwania jest nieco osobliwe. Wartość
0 oznacza "czasy oczekiwania są wyłączone": napęd nie przejdzie do trybu
standby w sposób automatyczny. Wartości od 1 do 240 określają wielokrotności
5 sekund, czyli dają czasy oczekiwania od 5 sekund do 20 minut. Wartości od
241 do 251 określają od 1. do 11. jednostki po 30 minut dla czasów od 30
minut do 5,5 godzin. Wartość 252 oznacza czas oczekiwania 21 minut, 253
ustawia czas oczekiwania zdefiniowany przez dostawcę, zamykający się między
8 a 12 godzinami, a wartość 254 jest zarezerwowana. 255 jest interpretowane
jako 21 minut plus 15 sekund. Proszę zauważyć, że część starszych napędów
może intepretować te wartości w całkowicie inny sposób.
.TP 
\fI\-\-set\-sector\-size\fP
For drives which support reconfiguring of the Logical Sector Size, this flag
can be used to specify the new desired sector size in bytes.  \fBVERY
DANGEROUS. This most likely will scramble all data on the drive.\fP The
specified size must be one of 512, 520, 528, 4096, 4160, or 4224.  Very few
drives support values other than 512 and 4096.  Eg.  \fBhdparm
\-\-set\-sector\-size 4096 /dev/sdb\fP
.TP 
\fI\-t\fP
Perform timings of device reads for benchmark and comparison purposes.  For
meaningful results, this operation should be repeated 2\(en3 times on an
otherwise inactive system (no other active processes) with at least a couple
of megabytes of free memory.  This displays the speed of reading through the
buffer cache to the disk without any prior caching of data.  This
measurement is an indication of how fast the drive can sustain sequential
data reads under Linux, without any filesystem overhead.  To ensure accurate
measurements, the buffer cache is flushed during the processing of \fI\-t\fP
using the BLKFLSBUF ioctl.
.TP 
\fI\-T\fP
Perform timings of cache reads for benchmark and comparison purposes.  For
meaningful results, this operation should be repeated 2\(en3 times on an
otherwise inactive system (no other active processes) with at least a couple
of megabytes of free memory.  This displays the speed of reading directly
from the Linux buffer cache without disk access.  This measurement is
essentially an indication of the throughput of the processor, cache, and
memory of the system under test.
.TP 
\fI\-\-trim\-sector\-ranges\fP
Do napędów Solid State Drive (SSD). \fBNIEZWYKLE NIEBEZPIECZNE. NIE UŻYWAĆ
TEJ OPCJI!\fP Nakazuje firmware dysku odrzucać niepotrzebne sektory danych,
niszcząc wszelkie dane, które mogą one zawierać. W tej sposób sektory te są
dostępne do natychmiastowego użycia przez mechanizm odśmiecania pamięci
(garbage collection) firmware, w celu poprawy równomiernego poziomu zużycia
komórek flash. Opcja oczekuje podania jednego lub więcej par zakresów zaraz
po niej w formie: początek adresu LBA, dwukropek i liczba sektorów
(maksymalnie 65535) bez spacji w pojedynczym zapisie. \fBNIEZWYKLE
NIEBEZPIECZNE. NIE UŻYWAĆ TEJ OPCJI!\fP
.IP
E.g., \fBhdparm \-\-trim\-sector\-ranges 1000:4 7894:16 /dev/sdz\fP
.TP 
\fI\-\-trim\-sector\-ranges\-stdin\fP
Identyczne do \fB\-\-trim\-sector\-ranges\fP powyżej, z wyjątkiem tego, że lista
par lba:liczba jest czytana ze standardowego wejścia, zamiast być podaną w
wierszu poleceń. Można wykorzystać tę opcję do uniknięcia problemów z
wyjątkowo długimi wierszami polecenia. Pozwala to również na skumulowanie
wielu więcej zakresów sektorów w jedno polecenie, aż do aktualnie
skonfigurowanego limitu transferu (max_sectors_kb).
.TP 
\fI\-u\fP
Get/set the interrupt\-unmask flag for the drive.  A setting of \fB1\fP permits
the driver to unmask other interrupts during processing of a disk interrupt,
which greatly improves Linux's responsiveness and eliminates "serial port
overrun" errors.  \fBUse this feature with caution:\fP some drive/controller
combinations do not tolerate the increased I/O latencies possible when this
feature is enabled, resulting in \fBmassive filesystem corruption.\fP In
particular, \fBCMD\-640B\fP and \fBRZ1000\fP (E)IDE interfaces can be \fBunreliable\fP
(due to a hardware flaw) when this option is used with kernel versions
earlier than 2.0.13.  Disabling the \fBIDE prefetch\fP feature of these
interfaces (usually a BIOS/CMOS setting)  provides a safe fix for the
problem for use with earlier kernels.
.TP 
\fI\-v\fP
Wypisuje niektóre podstawowe ustawienia, tak jak \-acdgkmnru dla IDE. Jest to
też domyślne zachowanie, kiedy nie poda się żadnych opcji.
.TP 
\fB\-V\fP
Display program version and exit immediately.
.TP 
\fI\-\-verbose\fP
Wyświetla dodatkowe informacje diagnostyczne w przypadku niektórych poleceń.
.TP 
\fB\-w\fP
Resetuje urządzenie (\fBNIEBEZPIECZNE\fP). NIE używaj tej opcji. Jest ona tylko
do użytku w nieoczekiwanych sytuacjach, gdy dla przywrócenia dysku do stanu
używalności i tak może być konieczne przeładowanie systemu.
.TP 
\fI\-\-write\-sector\fP
Writes zeros to the specified sector number.  VERY DANGEROUS.  The sector
number must be given (base10) after this option.  hdparm will issue a
low\-level write (completely bypassing the usual block layer read/write
mechanisms) to the specified sector.  This can be used to force a drive to
repair a bad sector (media error).
.TP 
\fI\-W\fP
Get/set the IDE/SATA drive's write\-caching feature.
.TP 
\fI\-X\fP
Set the IDE transfer mode for (E)IDE/ATA drives.  This is typically used in
combination with \fB\-d1\fP when enabling DMA to/from a drive on a supported
interface chipset, where \fB\-X mdma2\fP is used to select multiword DMA mode2
transfers and \fB\-X sdma1\fP is used to select simple mode 1 DMA transfers.
With systems which support UltraDMA burst timings, \fB\-X udma2\fP is used to
select UltraDMA mode2 transfers (you'll need to prepare the chipset for
UltraDMA beforehand).  Apart from that, use of this option is \fBseldom
necessary\fP since most/all modern IDE drives default to their fastest PIO
transfer mode at power\-on.  Fiddling with this can be both needless and
risky.  On drives which support alternate transfer modes, \fB\-X\fP can be used
to switch the mode of the drive \fBonly.\fP Prior to changing the transfer
mode, the IDE interface should be jumpered or programmed (see \fB\-p\fP option)
for the new mode setting to prevent loss and/or corruption of data.  \fIUse
this with extreme caution!\fP For the PIO (Programmed Input/Output)  transfer
modes used by Linux, this value is simply the desired PIO mode number plus
8.  Thus, a value of 09 sets PIO mode1, 10 enables PIO mode2, and 11 selects
PIO mode3.  Setting 00 restores the drive's "default" PIO mode, and 01
disables IORDY.  For multiword DMA, the value used is the desired DMA mode
number plus 32.  for UltraDMA, the value is the desired UltraDMA mode number
plus 64.
.TP 
\fI\-y\fP
Zmusza napęd IDE do natychmiastowego przejścia w tryb mniejszego zużycia
energii: \fBstandby\fP. To najczęściej powoduje zwolnienie pracy
dysku. aktualny tryb może być sprawdzony dzięki opcji \fB\-C\fP.
.TP 
\fI\-Y\fP
Zmusza napęd IDE do natychmiastowego przejścia w tryb najmniejszego zużycia
energii: \fBsleep\fP. To kompletnie wyłącza napęd. Aby napęd był dostępny
ponownie potrzebny jest twardy lub miękki reset (sterownik IDE Linuksa
automatycznie wykona reset gdy będzie potrzebny).  Aktualny tryb może być
sprawdzony dzięki opcji \fB\-C\fP.
.TP 
\fI\-z\fP
Zmusza jądro do ponownego odczytu tablicy partycji podanych urządzeń.
.TP 
\fI\-Z\fP
Wyłącza automatyczne funkcje oszczędzania energii w niektórych napędach
Seagate (modelach ST3xx?), aby uchronić je od wyłączania się w
nieoczekiwanych momentach.
.
.SH "Zestaw funkcji bezpieczeństwa ATA"
.
Eksperymenty z poniższymi przełącznikami są \fBNIEBEZPIECZNE\fP i mogą nie
działać z niektórymi jądrami. \fBUŻYCIE NA WŁASNE RYZYKO\fP.
.TP 
\fI\-\-security\-help\fP
Wyświetla krótką informację o użyciu na temat wszystkich opcji \-\-security\-*.
.TP 
\fI\-\-security\-freeze\fP
Freeze the drive's security settings.  The drive does not accept any
security commands until next power\-on reset.  Use this function in
combination with \-\-security\-unlock to protect drive from any attempt to set
a new password. Can be used standalone, too.  No other options are permitted
on the command line with this one.
.TP 
\fI\-\-security\-prompt\-for\-password\fP
Prompt for the \-\-security PWD rather than getting from the command line
args.  This avoids having passwords show up in shell history or in
/proc/self/cmdline during execution.
.TP 
\fI\-\-security\-unlock HASLO\fP
Odblokowuje napęd, używając hasła HASLO. Hasło jest podane jako łańcuch
ASCII i jest uzupełniane znakami NUL do wielkości 32 bajtów. Odpowiednie
hasło napędu jest wybierane przełącznikiem \-\-user\-master (domyślnie jest to
hasło użytkownika \- "user"). Z tą opcją w wierszu poleceń nie można podać
żadnych innych.
.TP 
\fI\-\-security\-set\-pass HASLO\fP
Blokuje napęd, używając hasła HASLO (ustawia hasło)
\fB(NIEBEZPIECZNE)\fP. Hasło jest podane jako łańcuch ASCII i jest wyrównany
znakami NUL do wielkości 32 bajtów. Użycie hasła specjalnego \fBNULL\fP ustawia
puste hasło. Odpowiednie hasło napędu jest wybierane przełącznikiem
\-\-user\-master (domyślnie jest to hasło użytkownika \- "user"), a odpowiedni
tryb bezpieczeństwa jest wybierany przełącznikiem \-\-security\-mode. Z tą
opcją w wierszu poleceń nie można podać żadnych innych.
.TP 
\fI\-\-security\-disable HASLO\fP
Wyłącza blokowanie napędu, używając hasła HASLO. Hasło jest podane jako
łańcuch ASCII i jest uzupełniane znakami NUL do wielkości 32
bajtów. Odpowiednie hasło napędu jest wybierane przełącznikiem \-\-user\-master
(domyślnie jest to hasło użytkownika \- "user"). Z tą opcją w wierszu poleceń
nie można podać żadnych innych.
.TP 
\fI\-\-security\-erase HASLO\fP
Wykasowuje (zablokowany) napęd, używając hasła HASLO
\fB(NIEBEZPIECZNE)\fP. Hasło jest podane jako łańcuch ASCII i jest wyrównany
znakami NUL do wielkości 32 bajtów. Użycie hasła specjalnego \fBNULL\fP
reprezentuje puste hasło. Odpowiednie hasło napędu jest wybierane
przełącznikiem \-\-user\-master (domyślnie jest to hasło użytkownika \-
"user"). Z tą opcją w wierszu poleceń nie można podać żadnych innych.
.TP 
\fI\-\-security\-erase\-enhanced HASLO\fP
Wykonuje rozszerzone kasowanie (zablokowanego) napędu, używając hasła HASLO
\fB(NIEBEZPIECZNE)\fP. Hasło jest podane jako łańcuch ASCII i jest uzupełniane
znakami NUL do wielkości 32 bajtów. Odpowiednie hasło napędu jest wybierane
przełącznikiem \-\-user\-master (domyślnie jest to hasło użytkownika \-
"user"). Z tą opcją w wierszu poleceń nie można podać żadnych innych.
.TP 
\fI\-\-user\-master UŻYTKOWNIK\fP
Określa które hasło wybrać (użytkownika \- user lub główne \- master). \fBDomyślnym wyborem jest hasło użytkownika\fP. Użyteczne jedynie w połączeniu z \-\-security\-unlock, \-\-security\-set\-pass, \-\-security\-disable, \-\-security\-erase lub \-\-security\-erase\-enhanced.
        u       hasło użytkownika \- user
        m       hasło główne \- master

.TP 
\fI\-\-security\-mode TRYB\fP
Określa który tryb bezpieczeństwa (wysoki \- high lub maksymalny \- maximum) ustawić. \fBDomyślnym wyborem jest wysoki\fP. Użyteczne tylko w połączeniu z \-\-security\-set\-pass.
        h       wysokie (high) bezpieczeństwo
        m       maksymalne (maximum) bezpieczeństwo

\fBTA FUNKCJA JEST EKSPERYMENTALNA I NIEZBYT DOBRZE PRZETESTOWANA. UŻYCIE NA
WŁASNE RYZYKO.\fP
.SH PLIKI
/etc/hdparm.conf
.SH BŁĘDY
Jak zauważono powyżej, opcje \fB\-m sectcount\fP i \fB\-u 1\fP powinny być używane z
ostrożnością, najlepiej na systemie plików tylko dla odczytu. Większość
napędów pracuje z tymi właściwościami dobrze, lecz zdarzają się
wyjątki. System plików może wtedy ulec zniszczeniu. Pamiętaj o backupie
przed takimi eksperymentami!
.PP
Some options (e.g., \-r for SCSI) may not work with old kernels as necessary
ioctl()'s were not supported.
.PP
Chociaż to narzędzie jest skierowane przede wszystkim do użytku z napędami
dysków twardych SATA/IDE, to część opcji jest również prawidłowa (i
dozwolona) w użyciu z dyskami twardymi SCSI oraz z dyskami MFT/RLL z
interfejsem XT.
.PP
The Linux kernel up until 2.6.12 (and probably later) doesn't handle the
security unlock and disable commands gracefully and will segfault and in
some cases even panic. The security commands however might indeed have been
executed by the drive. This poor kernel behaviour makes the PIO data
security commands rather useless at the moment.
.PP
Proszę zauważyć, że polecenia "security erase" i "security disable" zostały
zaimplementowane jako dwa kolejne polecenia danych PIO i nie powiodą się na
zablokowanym napędzie, ponieważ drugie polecenie nie zostanie wydane po
naruszeniu ochrony pamięci. Proszę zapoznać się z kodem, aby uzyskać
wskazówki jak je załatać, aby ominąć ten problem. Niezależnie od naruszenie
ochrony pamięci, zawsze możliwe jest uruchomienie dwóch kopii hdparm
jednocześnie i wydanie dwóch potrzebnych poleceń w ten sposób.
.SH AUTOR
\fBhdparm\fP has been written by Mark Lord <mlord@pobox.com>, the
original primary developer and maintainer of the (E)IDE driver for Linux,
and current contributor to the libata subsystem, along with suggestions and
patches from many netfolk.
.PP
Kod wyłączający automatyczne oszczędzanie energii w Seagate został napisany
przez Tomiego Leppikangasa <tomilepp@paju.oulu.fi>.
.PP
Polecenie zamrażania ustawień bezpieczeństwa dodał Benjamin Benz w roku
2005.
.PP
Polecenia bezpieczeństwa związane z pozyskaniem danych PIO napisał Leonard
den Ottolander w roku 2005. Niektóre inne części \- Benjamin Benz i inni.
.SH "ZOBACZ TAKŻE"
\fBhttp://www.t13.org/\fP Technical Committee T13 AT Attachment (ATA/ATAPI)
Interface.
.PP
\fBhttp://www.serialata.org/\fP Serial ATA International Organization.
.PP
\fBhttp://www.compactflash.org/\fP CompactFlash Association.

.SH TŁUMACZENIE
Autorami polskiego tłumaczenia niniejszej strony podręcznika są:
Przemek Borys <pborys@dione.ids.pl>,
Andrzej Krzysztofowicz <ankry@green.mf.pg.gda.pl>,
Grzegorz Goławski <grzegol@pld.org.pl>
i
Michał Kułach <michal.kulach@gmail.com>
.

Niniejsze tłumaczenie jest wolną dokumentacją. Bliższe informacje o warunkach
licencji można uzyskać zapoznając się z
.UR https://www.gnu.org/licenses/gpl-3.0.html
GNU General Public License w wersji 3
.UE
lub nowszej. Nie przyjmuje się ŻADNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI.

Błędy w tłumaczeniu strony podręcznika prosimy zgłaszać na adres
.MT
manpages-pl-list@lists.sourceforge.net
.ME .
