.\" -*- coding: UTF-8 -*-
.\" Copyright (c) 1993 Michael Haardt (michael@cantor.informatik.rwth-aachen.de),
.\" Fri Apr  2 11:32:09 MET DST 1993
.\"
.\" %%%LICENSE_START(GPLv2+_DOC_FULL)
.\" This is free documentation; you can redistribute it and/or
.\" modify it under the terms of the GNU General Public License as
.\" published by the Free Software Foundation; either version 2 of
.\" the License, or (at your option) any later version.
.\"
.\" The GNU General Public License's references to "object code"
.\" and "executables" are to be interpreted as the output of any
.\" document formatting or typesetting system, including
.\" intermediate and printed output.
.\"
.\" This manual is distributed in the hope that it will be useful,
.\" but WITHOUT ANY WARRANTY; without even the implied warranty of
.\" MERCHANTABILITY or FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE.  See the
.\" GNU General Public License for more details.
.\"
.\" You should have received a copy of the GNU General Public
.\" License along with this manual; if not, see
.\" <http://www.gnu.org/licenses/>.
.\" %%%LICENSE_END
.\"
.\" Modified 1993-07-25 by Rik Faith (faith@cs.unc.edu)
.\" Modified 1995-02-26 by Michael Haardt
.\" Modified 1996-07-20 by Michael Haardt
.\" Modified 1997-07-02 by Nicolás Lichtmaier <nick@debian.org>
.\" Modified 2004-10-31 by aeb, following Gwenole Beauchesne
.\"*******************************************************************
.\"
.\" This file was generated with po4a. Translate the source file.
.\"
.\"*******************************************************************
.TH UTMP 5 "15 września 2017 r." Linux "Podręcznik programisty Linuksa"
.SH NAZWA
utmp, wtmp \- zapisy o logowaniu
.SH SKŁADNIA
\fB#include <utmp.h>\fP
.SH OPIS
Plik \fIutmp\fP umożliwia znalezienie informacji o tym, kto w danej chwili
korzysta z systemu. Z systemu może korzystać więcej użytkowników, ponieważ
nie wszystkie programy zapisują informacje do pliku \fIutmp\fP.
.PP
\fBOstrzeżenie:\fP \fIutmp\fP nie może mieć ustawionego prawa do zapisywania dla
wszystkich  użytkowników, ponieważ wiele programów systemowych (głupio)
polega na jego integralności. Istnieje ryzyko sfałszowania logów systemowych
i modyfikacji plików systemowych, jeśli \fIutmp\fP będzie modyfikowalny przez
użytkowników innych niż właściciel tego pliku i użytkownicy należący do
grupy, do której należy właściciel pliku.
.PP
Plik jest sekwencją wpisów, z których każdy ma postać następującej struktury
\fIutmp\fPzdeklarowanej w pliku nagłówkowym \fI<utmp.h>\fP (należy zwrócić
uwagę, że jest to jedna z wielu definicji; szczegóły zależą od wersji libc):
.PP
.in +4n
.EX
/* Wartości pola ut_field poniżej */

#define EMPTY         0 /* Rekord nie zawiera poprawnej informacji
                           (poprzednio znany jako UT_UNKNOWN pod Linuksem) */
#define RUN_LVL       1 /* Zmiana systemowych poziomów uruchomieniowych
                           patrz \fBinit\fP(8)) */
#define BOOT_TIME     2 /* Czas uruchomienia systemu (w \fIut_tv\fP) */
#define NEW_TIME      3 /* Czas po zmianie zegara systemowego
                           (w \fIut_tv\fP) */
#define OLD_TIME      4 /* Czas przed zmianą zegara systemowego
                           (w \fIut_tv\fP) */
#define INIT_PROCESS  5 /* Proces uruchomiony przez \fBinit\fP(8) */
#define LOGIN_PROCESS 6 /* Lider sesji procesów logowania użytkownika */
#define USER_PROCESS  7 /* Zwykły proces */
#define DEAD_PROCESS  8 /* Proces zakończony */
#define ACCOUNTING    9 /* Niezaimplementowane */

#define UT_LINESIZE      32
#define UT_NAMESIZE      32
#define UT_HOSTSIZE     256

struct exit_status {              /* Typ dla ut_exit, patrz poniżej */
    short int e_termination;      /* Kod przerwania procesu */
    short int e_exit;             /* Kod wyjścia procesu */
};

struct utmp {
    short   ut_type;              /* Typ recordu */
    pid_t   ut_pid;               /* ID procesu logowania */
    char    ut_line[UT_LINESIZE]; /* Nazwa urządzenie terminala \- "/dev/" */
    char    ut_id[4];             /* Przyrostek nazwy terminala,
                                     lub ID linii \fBinittab\fP(5) */
    char    ut_user[UT_NAMESIZE]; /* Nazwa użytkownika */
    char    ut_host[UT_HOSTSIZE]; /* Nazwa komputera dla zdalnego logowania lub
                                     wersja jądra dla komunikatów o zmianach
                                     systemowych poziomów uruchomieniowych */
    struct  exit_status ut_exit;  /* Kod zakończenia procesu oznaczonego
                                     jako DEAD_PROCESS; nieużywane
                                     przez \fBinit\fP(1) pod Linuksem */
    /* Pola ut_session i ut_tv  muszą mieć ten sam rozmiar w środowiskach
       32\- i 64\-bitowych. Pozwala to na współdzielenie plików i pamięci dzielone
       pomiędzy aplikacjami 32\- i 64\-bitowymi */
#if __WORDSIZE == 64 && defined __WORDSIZE_COMPAT32
    int32_t ut_session;           /* ID sesji (\fBgetsid\fP(2)),
                                     używane przez GUI */
    struct {
        int32_t tv_sec;           /* Sekundy */
        int32_t tv_usec;          /* Mikrosekundy */
    } ut_tv;                      /* Czas utworzenia wpisu */
#else
     long   ut_session;           /* ID sesji  */
     struct timeval ut_tv;        /* Czas utworzenia wpisu */
#endif

    int32_t ut_addr_v6[4];        /* Adres internetowy zdalnego
                                     komputera; adres IPv4 używa
                                     tylko ut_addr_v6[0] */
    char __unused[20];            /* Zarezerwowane na przyszłość */
};

/* Dla zgodności w wcześniejszymi wersjami */
#define ut_name ut_user
#ifndef _NO_UT_TIME
#define ut_time ut_tv.tv_sec
#endif
#define ut_xtime ut_tv.tv_sec
#define ut_addr ut_addr_v6[0]
.EE
.in
.PP
Struktura ta podaje nazwę pliku specjalnego skojarzonego z terminalem
użytkownika, nazwę użytkownika i czas zalogowania w postaci \fBtime\fP(2). Pola
tekstowe są zakończone przez bajt NULL ("\e0"), jeżeli są krótsze niż
rozmiar pola.
.PP
Pierwsze wpisy, jakie kiedykolwiek utworzono, pochodzą od \fBinit\fP(1)
przetwarzającego \fBinittab\fP(5). Zanim jakikolwiek wpis zostanie utworzony,
\fBinit\fP(1) czyści utmp przez wpisanie \fBDEAD_PROCESS\fP do \fIut_type\fP,
wypełniając \fIut_user\fP, \fIut_host\fP i \fIut_time\fP bajtami NULL we wszystkich
rekordach, w których \fIut_type\fP nie jest ustawione na \fBDEAD_PROCESS\fP lub
\fBRUN_LVL\fP i dla których nie istnieje proces o PID równym \fIut_pid\fP. Jeśli
nie znajdzie się żaden pusty rekord z wymaganym \fIut_id\fP, \fBinit\fP(1) tworzy
nowy. Wpisuje do niego \fIut_id\fP z inittab, \fIut_pid\fP i \fIut_time\fP nadaje
bieżące wartości, a \fIut_type\fP nadaje wartość \fBINIT_PROCESS\fP.
.PP
\fBmingetty\fP(8) (lub \fBagetty\fP(8)) lokalizuje wpis po numerze PID, zmienia
\fIut_type\fP na \fBLOGIN_PROCESS\fP, zmienia \fIut_time\fP, ustawia \fIut_line\fP i
czeka na zestawienie połączenia. Po autentykacji użytkownika, \fBlogin\fP(1)
zmienia \fIut_type\fP na \fBUSER_PROCESS\fP, zmienia \fIut_time\fP i nadaje wartości
\fIut_host\fP i \fIut_addr\fP. Zależnie od wersji \fBmingetty\fP(8) (lub
\fBagetty\fP(8)) i \fBlogin\fP(8), rekordy mogą być wyszukiwane na podstawie
\fIut_line\fP zamiast preferowanego \fIut_pid\fP.
.PP
Gdy \fBinit\fP(1) stwierdzi, że proces zakończył pracę, to znajduje jego wpis
utmp według \fIut_pid\fP, ustawia \fIut_type\fP na \fBDEAD_PROCESS\fP i wypełnia
\fIut_user\fP, \fIut_host\fP oraz \fIut_time\fP bajtami NULL.
.PP
\fBxterm\fP(1) i inne emulatory terminali tworzą bezpośrednio rekord
\fBUSER_PROCESS\fP i generują \fIut_id\fP, używając końcowej części nazwy
terminala (czyli znaków występujących po \fI/dev/[pt]ty\fP). Jeśli znajdą dla
tego ID terminala wpis \fBDEAD_PROCESS\fP, utylizują go, w innym wypadku tworzą
nowy wpis. Jeśli mogą, zaznaczają go jako \fBDEAD_PROCESS\fP podczas kończenia
pracy i jest zalecane, by zerowały również \fIut_line\fP, \fIut_time\fP,
\fIut_user\fP oraz \fIut_host\fP.
.PP
\fBtelnetd\fP(8) ustawia wpis \fBLOGIN_PROCESS\fP i zostawia resztę programowi
\fBlogin\fP(1). Po zakończeniu sesji telnetu, \fBtelnetd\fP(8) czyści utmp w
opisany sposób.
.PP
Plik \fIwtmp\fP śledzi wszystkie zalogowania i wylogowania. Jego format jest
taki jak \fIutmp\fP, poza tym, że pusta nazwa użytkownika wskazuje na jego
wylogowanie z odpowiedniego terminala. Co więcej, nazwa terminala \fB~\fP w
połączeniu z nazwą użytkownika \fBshutdown\fP czy \fBreboot\fP wskazuje na
zamknięcie lub restart systemu, a para nazw terminali \fB|\fP/\fB}\fP zapisuje
stary i nowy czas systemowy w przypadku jego zmiany za pomocą
\fBdate\fP(1). \fIwtmp\fP jest obsługiwane przez \fBlogin\fP(1), \fBinit\fP(1) oraz
niektóre wersje \fBgetty\fP(1) (np. \fBmingetty\fP(8) lub \fBagetty\fP(8)). Żaden z
tych programów nie tworzy tego pliku, więc jeśli zostanie usunięty, zapisy
do niego zostaną wyłączone.
.SH PLIKI
\fI/var/run/utmp\fP
.br
\fI/var/log/wtmp\fP
.SH "ZGODNE Z"
.PP
POSIX.1 nie definiuje struktury \fIutmp\fP, ale ma \fIutmpx\fP z definicjami pól
\fIut_type\fP, \fIut_pid\fP, \fIut_line\fP, \fIut_id\fP, \fIut_user\fP, and
\fIut_tv\fP. POSIX.1 nie określa długości pól \fIut_line\fP i \fIut_user\fP.
.PP
Pod Linuksem struktura \fIutmpx\fP jest zdefiniowana tak samo jak struktura
\fIutmp\fP.
.SS "Porównanie z historycznymi systemami"
Wpisy utmp Linuksa nie są zgodne ani z v7/BSD ani z Systemem V, ale są
mieszaniną tych dwóch.
.PP
v7/BSD zawiera mniej pól; najważniejszym problemem jest brak \fIut_type\fP,
który powoduje że natywne programy v7/BSD wyświetlają (na przykład) wpisy
\fBDEAD_PROCESS\fP lub \fBLOGIN_PROCESS\fP. Co więcej, nie ma pliku
konfiguracyjnego, który przydziela rekordy sesjom. BSD tak robi z powodu
braku pola \fIut_id\fP.
.PP
W Linuksie (tak jak w Systemie V), pole \fIut_id\fP rekordu nigdy nie ulega
zmianie, kiedy raz zostanie mu nadana wartość, co rezerwuje ten rekord bez
potrzeby pliku konfiguracyjnego. Czyszczenie \fIut_id\fP może prowadzić do
sytuacji wyścigu, których skutkiem będą uszkodzone wpisy w utmp i
potencjalne dziury w bezpieczeństwie. Czyszczenie wymienionych wyżej pól
przez wypełnianie ich bajtami NULL nie jest wymagane przy semantyce Systemu
V, lecz pozwala na uruchamianie wielu programów, które zakładają semantykę
BSD, a nie modyfikują utmp. Linux używa konwencji BSD dla zawartości pola
line, jak opisano wyżej.
.PP
.\" mtk: What is the referrent of "them" in the following sentence?
.\" System V only uses the type field to mark them and logs
.\" informative messages such as \fB"new time"\fP in the line field.
System V nie ma pól \fIut_host\fP ani \fIut_addr_v6\fP.
.SH UWAGI
.PP
W przeciwieństwie do wielu innych systemów, gdzie utmp można wyłączyć przez
usunięcie tego pliku, w Linuksie utmp zawsze musi istnieć. W celu wyłączenia
\fBwho\fP(1) należy jedynie uniemożliwić odczyt utmp dla całego świata.
.PP
Format pliku jest zależny od maszyny, więc jest zalecane, by plik był
przetwarzany tylko na maszynie, na której został utworzony.
.PP
Proszę zauważyć, że na platformach, które mogą uruchamiać zarówno 32\-bitowe,
jaki 64\-bitowe aplikacje (x86\-64, ppc64, s390x itd.), rozmiar pola \fIut_tv\fP
musi być taki sam w trybie 32\-bitowym, co w 64\-bitowym. Podobnie jest z
polami \fIut_session\fP i \fIut_time\fP, jeśli są obecne. Pozwala to na dzielenie
plików danych i pamięci współdzielonej pomiędzy aplikacjami 32\- i
64\-bitowymi. Osiągnięto to zmieniając typ \fIut_session\fP na \fIint32_t\fP, a typ
\fIut_tv\fP na strukturę zawierającą dwa pola o typie \fIint32_t\fP: \fItv_sec\fP and
\fItv_usec\fP. Ponieważ \fIut_tv\fP może nie być takie samo jak \fIstruct timeval\fP,
to zamiast wywoływania:
.PP
.in +4n
.EX
gettimeofday((struct timeval *) &ut.ut_tv, NULL);
.EE
.in
.PP
zaleca się używanie poniższej metody do ustawiania wartości w tym polu:
.PP
.in +4n
.EX
struct utmp ut;
struct timeval tv;

gettimeofday(&tv, NULL);
ut.ut_tv.tv_sec = tv.tv_sec;
ut.ut_tv.tv_usec = tv.tv_usec;
.EE
.in
.\" .PP
.\" Note that the \fIutmp\fP struct from libc5 has changed in libc6.
.\" Because of this,
.\" binaries using the old libc5 struct will corrupt
.\" .IR /var/run/utmp " and/or " /var/log/wtmp .
.\" .SH BUGS
.\" This man page is based on the libc5 one, things may work differently now.
.SH "ZOBACZ TAKŻE"
\fBac\fP(1), \fBdate\fP(1), \fBinit\fP(1), \fBlast\fP(1), \fBlogin\fP(1), \fBlogname\fP(1),
\fBlslogins\fP(1), \fBusers\fP(1), \fButmpdump\fP(1), \fBwho\fP(1), \fBgetutent\fP(3),
\fBgetutmp\fP(3), \fBlogin\fP(3), \fBlogout\fP(3), \fBlogwtmp\fP(3), \fBupdwtmp\fP(3)
.SH "O STRONIE"
Angielska wersja tej strony pochodzi z wydania 5.04 projektu Linux
\fIman\-pages\fP. Opis projektu, informacje dotyczące zgłaszania błędów oraz
najnowszą wersję oryginału można znaleźć pod adresem
\%https://www.kernel.org/doc/man\-pages/.

.SH TŁUMACZENIE
Autorami polskiego tłumaczenia niniejszej strony podręcznika są:
Przemek Borys <pborys@dione.ids.pl>,
Robert Luberda <robert@debian.org>
i
Michał Kułach <michal.kulach@gmail.com>
.

Niniejsze tłumaczenie jest wolną dokumentacją. Bliższe informacje o warunkach
licencji można uzyskać zapoznając się z
.UR https://www.gnu.org/licenses/gpl-3.0.html
GNU General Public License w wersji 3
.UE
lub nowszej. Nie przyjmuje się ŻADNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI.

Błędy w tłumaczeniu strony podręcznika prosimy zgłaszać na adres
.MT
manpages-pl-list@lists.sourceforge.net
.ME .
