.\" -*- coding: UTF-8 -*-
.\"*******************************************************************
.\"
.\" This file was generated with po4a. Translate the source file.
.\"
.\"*******************************************************************
.TH GZIP 1 "podręcznik użytkownika"  
.SH NAZWA
gzip, gunzip, zcat \- kompresuje i dekompresuje pliki
.SH SKŁADNIA
.ll +8
\fBgzip\fP [\fB \-acdfhklLnNrtvV19 \fP] [\fB\-S\ rozszerzenie\fP] [ \fInazwa \&...\fP ]
.ll -8
.br
\fBgunzip\fP [\fB \-acfhklLnNrtvV \fP] [\fB\-S\\fP \fIrozszerzenie\fP] [ \fInazwa \&...\fP ]
.br
\fBzcat\fP [\fB \-fhLV \fP] [ \fInazwa \&...\fP ]
.SH OPIS
\fBGzip\fP redukuje rozmiar podanych plików używając algorytmu Lempel\-Ziv
(LZ77).  Zawsze, jeżeli jest to możliwe, do nazwy pliku dodawane jest
rozszerzenie \fI\&.gz\fP, przy zachowaniu informacji o właścicielu pliku,
trybie dostępu, oraz czasie dostępu i modyfikacji.  (Domyślnym rozszerzeniem
nazwy pliku jest \fI.z\fP dla MSDOS, OS/2 FAT, Windows NT FAT i Atari).  Jeżeli
nie podano nazwy żadnego pliku, lub podano nazwę "\-", dane do kompresji
pobierane są ze standardowego wejścia, a po skompresowaniu zapisywane na
standardowe wyjście.  \fBGzip\fP kompresuje jedynie zwykłe pliki. W
szczególności ignoruje dowiązania symboliczne.
.PP
Jeżeli nazwa skompresowanego pliku jest za długa dla systemu plików, \fBgzip\fP
obcina ją.  \fBGzip\fP usiłuje obcinać jedynie części nazw plików dłuższe niż 3
znaki. (Część nazwy pliku znajduje się pomiędzy kropkami). Jeżeli nazwa
składa się tyko z krótkich części, obcinane są najdłuższe z nich. Na
przykład, jeżeli długość nazwy plików jest ograniczona do 14 znaków,
gzip.msdos.exe jest kompresowane do gzi.msd.exe.gz. Jeżeli w systemie plików
nie ma ograniczenia długości nazwy pliku, nazwa nie jest obcinana.
.PP
Domyślnie \fBgzip\fP zachowuje oryginalną nazwę pliku oraz czas modyfikacji i
dostępu wewnątrz skompresowanego pliku. Jest ona używana podczas dekompresji
z opcją \fB\-N\fP.  Jest to użytecznie, gdy nazwa skompresowanego pliku została
obcięta lub czas modyfikacji nie został zachowany po transferze pliku.
.PP
Skompresowane pliki mogą być odtworzone do pierwotnej postaci przy użyciu
poleceń \fBgzip \-d\fP, \fBgunzip\fP lub \fBzcat\fP. Jeżeli oryginalna nazwa pliku
zachowana wewnątrz pliku skompresowanego nie może być odtworzona w danym
systemie plików, na podstawie oryginalnej nazwy tworzona jest nowa.
.PP
\fBGunzip\fP uruchamiany jest z listą plików w linii poleceń. Następnie każdy
plik, którego nazwa kończy się rozszerzeniem .gz, \-gz, .z, \-z lub _z
(wielkość znaków bez znaczenia) i w nagłówku pliku znajduje się prawidłowa
liczba (magic number) jest dekompresowany i zastępowany oryginalnym plikiem
bez jednego z powyższych rozszerzeń.  \fBGunzip\fP rozpoznaje też specjalne
rozszerzenia nazw plików \fI\&.tgz\fP i \fI\&.taz\fP jako skróty dla, odpowiednio,
\fI\&.tar.gz\fP i \fI\&.tar.Z\fP. Podczas kompresji pliku z rozszerzeniem
\fI\&.tar\fP, jeżeli jest to konieczne, \fBgzip\fP używa rozszerzenia \fI\&.tgz\fP
zamiast obcinania nazwy pliku.
.PP
\fBGunzip\fP może dokonać dekompresji plików stworzonych przez programy
\fBgzip\fP, \fBzip\fP, \fBcompress\fP, \fBcompress \-H\fP lub \fBpack\fP. Format pliku
wejściowego jest rozpoznawany automatycznie. Podczas dekompresji plików w
pierwszych dwóch formatach \fBgunzip\fP sprawdza 32\-bitową sumę kontrolną
CRC. W wypadku plików stworzonych przez programy \fBpack\fP i \fBgunzip\fP
sprawdzana jest długość zdekompresowanego pliku. Standardowy format programu
\fBcompress\fP nie umożliwiał kontroli poprawności. Jednak niekiedy \fBgunzip\fP
jest w stanie wykryć uszkodzony plik .Z. Jeżeli w trakcie dekompresji
takiego pliku pojawią się błędy, nie należy sądzić, że plik jest w porządku,
bo program \fBuncompress\fP nie zgłaszał problemów. Oznacza to tylko, że
\fBuncompress\fP nie kontroluje poprawności plików wejściowych. Format plików
compress \-H systemu SCO (kompresja metodą LZH) również nie obsługuje
kontroli poprawności, lecz także możliwe jest podstawowe sprawdzenie
spójności pliku.
.PP
Pliki stworzone przez program \fBzip\fP mogą być zdekompresowane tylko, jeżeli
w archiwum .zip znajduje się jeden plik i jest on skompresowny metodą
\&'deflation'. Jest to opcja przeznaczona do konwersji plików .tar.zip do
formatu .tar.gz. Aby zdekompresować plik .zip zawierający pojedynczy plik,
można użyć poleceń  \fIgunzip < foo.zip\fP czy \fIgunzip \-S .zip foo.zip\fP.Do
dekompresji archiwów .zip zawierających więcej niż jeden plik należy użyć
programu \fBunzip\fP zamiast \fBgunzip\fP.
.PP
\fBZcat\fP działa tak samo, jak \fBgunzip \-c\fP. (W niektórych systemach \fBzcat\fP
może być zainstalowany jako \fBgzcat\fP, aby zachować oryginalne dowiązanie do
programu \fBcompress\fP).  \fBZcat\fP dekompresuje pliki z listy podanej w linii
poleceń lub pobiera dane ze standardowego wejścia, a następnie zapisuje
zdekompresowane dane na standardowym wyjściu.  \fBZcat\fP dokonuje dekompresji
plików po sprawdzeniu, że w nagłówku pliku znajduje się właściwa liczba
(magic number); nie jest wymagane, aby nazwa pliku miała rozszerzenie
\fI\&.gz\fP.
.PP
\fBGzip\fP korzysta z algorytmu Lempel\-Ziv użytego w programach \fBzip\fP i
PKZIP.  Wydajność kompresji zależy od wielkości danych wejściowych oraz
rozmieszczenia w danych jednakowych podciągów. Dane takie, jak kod źródłowy
lub tekst w języku angielskim są zwykle redukowane o 60\-70%. Osiągany
stopień kompresji jest przeważnie dużo większy niż przy użyciu kodowania LZW
(używanym przez program \fBcompress\fP), Huffmana (\fBpack\fP) lub adaptywnym
kodowaniu Huffmana (\fBcompact\fP).
.PP
Kompresja jest przeprowadzana zawsze, nawet jeżeli plik wyjściowy jest
większy niż oryginalny. W najgorszym przypadku narzut może wynosić kilka
bajtów dla nagłówka i 5 bajtów dla każdego bloku o długości 32K.
Ewentualnie współczynnik powiększenia pliku może wynosić 0,015% dla bardzo
dużych plików. Należy zauważyć, że prawie nigdy nie zwiększa się liczba
bloków używanych przez plik na dysku.  \fBGzip\fP zachowuje tryb dostępu,
właściciela pliku oraz czas dostępu i modyfikacji pliku podczas kompresji i
dekompresji.
.SH OPCJE
.TP 
\fB\-a \-\-ascii\fP
Tryb tekstowy. Przekształca znaki końca linii, używając lokalnych
konwencji.  Ta opcja jest dostępna jedynie na kilku systemach
nieuniksowych. W systemie MS\-DOS podczas kompresji znaki CR LF są
przekształcane na LF, a podczas dekompresji z powrotem.
.TP 
\fB\-c \-\-stdout \-\-to\-stdout\fP
Wypisuje skompresowane dane na standardowe wyjście; oryginalne pliki
pozostają nienaruszone. Jeżeli podanych zostało kilka plików wejściowych,
każdy z nich kompresowany jest oddzielnie. Dla osiągnięcia lepszej kompresji
należy połączyć pliki ze sobą przed poddaniem ich kompresji.
.TP 
\fB\-d \-\-decompress \-\-uncompress\fP
Dekompresuje plik.
.TP 
\fB\-f \-\-force\fP
Kompresuje plik nawet, jeżeli istnieją do niego twarde dowiązania lub plik
wyjściowy już istnieje, lub też, jeżeli dane są uprzednio skompresowane.
Jeżeli format danych wejściowych nie jest rozpoznany, a podana została opcja
\fB\-\-stdout\fP, dane zostają bez zmian przekopiowane na standardowe wyjście.
\fBZcat\fP zachowuje się w takim wypadku jak \fBcat.\fP Jeżeli opcja \fB\-f\fP nie
została podana i program został uruchomiony w pierwszym planie, \fBgzip\fP pyta
użytkownika przed nadpisaniem istniejącego pliku.
.TP 
\fB\-h \-\-help\fP
Wyświetla ekran pomocy i kończy działanie.
.TP 
\fB\-k \-\-keep\fP
Zachowuje (nie usuwa) pliki wejściowe przy kompresji lub dekompresji.
.TP 
\fB\-l \-\-list\fP
Dla każdego skompresowanego pliku wypisuje następujące informacje:

  compressed size: rozmiar skompresowanego pliku
  uncompressed size: rozmiar zdekompresowanego pliku
  ratio: współczynnik kompresji (0.0% jeżeli nieznany)
  uncompressed_name: nazwa zdekompresowanego pliku

Rozmiar zdekompresowanego pliku jest wypisywany jako \-1 dla plików nie
będących w formacie gzip, jak na przykład pliki .Z. Aby poznać rozmiar
takiego pliku po dekompresji, można użyć polecenia:

  zcat file.Z | wc \-c

Po podaniu również opcji \-\-verbose dodatkowo są wyświetlane następujące
informacje:

  method: metoda kompresji
  crc: 32\-bitowa suma kontrolna CRC zdekompresowanych danych
  date & time: pole daty/czasu oryginalnego pliku

Aktualnie dostępne metody kompresji to deflate, compress, lzh (SCO compress
\-H) oraz pack.  Suma CRC dla plików w formacie innym niż gzip jest podawana
jako ffffffff.

Po podaniu opcji \fB\-\-name\fP podawane są dane oryginalnego pliku zawarte w
pliku skompresowanym (nazwa, data/czas), jeżeli zostaną tam znalezione.

Po podaniu opcji \-\-verbose wyświetlany jest wspólny rozmiar i współczynnik
kompresji wszystkich plików, chyba że nie dla wszystkich plików te dane są
dostępne. Po podaniu opcji \-\-quiet linie nagłówka i podsumowania nie są
wyświetlane.
.TP 
\fB\-L \-\-license\fP
Wyświetla informację o licencji i kończy działanie programu.
.TP 
\fB\-n \-\-no\-name\fP
Podczas kompresji nie zachowuje w skompresowanym pliku oryginalnej nazwy,
trybu dostępu oraz czasu modyfikacji i dostępu. (Oryginalna nazwa jest
zapisywana, jeżeli nazwa pliku będzie musiała być obcięta). Podczas
dekompresji nie odtwarza oryginalnej nazwy pliku (usuwa tylko
rozszerzenie.gz z nazwy pliku), nie odtwarza również oryginalnego pola
daty/czasu \- zamiast tego pole to zostanie skopiowane ze skompresowanego
pliku. Jest to domyślna opcja podczas dekompresji.
.TP 
\fB\-N \-\-name\fP
Podczas kompresji zawsze zachowuje oryginalne pole daty/czasu; jest to
zachowanie domyślne. Podczas dekompresji odtwarza oryginalne pole daty/czasu
oraz nazwę pliku. Ta opcja jest użyteczna na sytemach z limitem długości
nazwy pliku lub po utracie oryginalnego pola daty/czasu po transferze pliku.
.TP 
\fB\-q \-\-quiet\fP
Nie wyświetla żadnych ostrzeżeń.
.TP 
\fB\-r \-\-recursive\fP
Przechodzi rekurencyjnie zawartość katalogów. Jeśli którakolwiek z nazw
plików podanych w lini poleceń odnosi się do katalogu, \fBgzip\fP przejdzie do
tego katalogu i skompresuje wszystkie pliki, które w nim znajdzie (lub
zdekompresuje w wypadku programu \fBgunzip\fP).
.TP 
\fB\-S .suf \-\-suffix .suf\fP
Przy kompresowaniu używa rozszerzenia .suf zamiast .gz. Można użyć dowolnego
niepustego rozszerzenia, chociaż należy unikać innych niż .z lub .gz, aby
uniknąć zamieszania po transferze plików do innego systemu.

Przy dekompresowaniu dodaje .suf na początku listy rozszerzeń do
wypróbowania, przy tworzeniu nazwy pliku wyjściowego z nazwy pliku
wejściowego.
.TP 
\fB\-\-synchronous\fP
Use synchronous output.  With this option, \fIgzip\fP is less likely to lose
data during a system crash, but it can be considerably slower.
.TP 
\fB\-t \-\-test\fP
Sprawdza spójność skompresowanego pliku.
.TP 
\fB\-v \-\-verbose\fP
Wyświetla nazwę i procent kompresji każdego skompresowanego i
nieskompresowanego pliku.
.TP 
\fB\-V \-\-version\fP
Wyświetla numer wersji oraz opcje kompilacji i kończy działanie.
.TP 
\fB\-# \-\-fast \-\-best\fP
Określa prędkość kompresji za pomocą cyfry \fI#\fP, gdzie \fB\-1\fP lub \fB\-\-fast\fP
oznacza najszybszą (lecz najmniej wydajną) kompresję, zaś \fB\-9\fP lub
\fB\-\-best\fP oznacza najwolniejszą (lecz najbardziej wydajną) metodę
kompresji.  Domyślną wartością jest \fB\-6\fP (tzn. zorientowaną na lepszą
kompresję kosztem prędkości).
.TP 
\fB\-\-rsyncable\fP
When you synchronize a compressed file between two computers, this option
allows rsync to transfer only files that were changed in the archive instead
of the entire archive.  Normally, after a change is made to any file in the
archive, the compression algorithm can generate a new version of the archive
that does not match the previous version of the archive. In this case, rsync
transfers the entire new version of the archive to the remote computer.
With this option, rsync can transfer only the changed files as well as a
small amount of metadata that is required to update the archive structure in
the area that was changed.
.SH "ZAAWANSOWANE SPOSOBY UŻYCIA"
Skompresowane pliki mogą być ze sobą łączone; w takim wypadku \fIgunzip\fP
zdekompresuje wszystkie pliki jednocześnie. Na przykład:

      gzip \-c plik1  > foo.gz
      gzip \-c plik2 >> foo.gz

Następnie

      gunzip \-c foo

jest równoznaczne z

      cat plik1 plik2

W wypadku, gdy jeden z połączonych plików zostanie uszkodzony, pozostałe
wciąż mogą być odzyskane (po usunięciu uszkodzonego pliku). Jednak znacznie
lepsze efekty daje jednoczesne kompresowanie wszystkich plików:

      cat plik1 plik2 | gzip > foo.gz

daje lepsze wyniki kompresji niż

      gzip \-c plik1 plik2 > foo.gz

Aby ponownie skompresować połączone ze sobą pliki w celu uzyskania lepszej
kompresji, należy wykonać polecenie:

      gzip \-cd stary.gz | gzip > nowy.gz

Jeżeli skompresowny plik został utworzony z kilku plików, informacje o
rozmiarze i sumie CRC uzyskane opcją \-\-list dotyczą tylko ostatniego
pliku. Informację orozmiarze wszystkich plików po dekompresji można uzyskać
przy pomocy polecenia:

      gzip \-cd plik.gz | wc \-c

Jeżeli chcesz umieścić w archiwum kilka plików, a następnie mieć możliwość
oddzielnego ich odzyskania, użyj programów takich jak tar lub zip. Tar w
wersji GNU obsługuje opcję \-z, która powoduje wywołanie programu gzip w
sposób niewidzialny dla użytkownika. Gzip został zaprojektowany jako
uzupełnienie programu tar; nie może go zastąpić.
.SH ŚRODOWISKO
The obsolescent environment variable \fBGZIP\fP can hold a set of default
options for \fIgzip\fP.  These options are interpreted first and can be
overwritten by explicit command line parameters.  As this can cause problems
when using scripts, this feature is supported only for options that are
reasonably likely to not cause too much harm, and \fIgzip\fP warns if it is
used.  This feature will be removed in a future release of \fIgzip\fP.
.PP
You can use an alias or script instead.  For example, if \fIgzip\fP is in the
directory \fB/usr/bin\fP you can prepend \fB$HOME/bin\fP to your \fBPATH\fP and
create an executable script \fB$HOME/bin/gzip\fP containing the following:

      #! /bin/sh
      export PATH=/usr/bin
      exec gzip \-9 "$@"
.SH "ZOBACZ TAKŻE"
znew(1), zcmp(1), zmore(1), zforce(1), gzexe(1), zip(1), unzip(1),
compress(1)
.PP
Format pliku \fBgzip\fP jest opisany w: P. Deutsch, \s-1GZIP\s0 file format
specification version 4.3,
\fB<https://www.ietf.org/rfc/rfc1952.txt>\fP, Internet RFC 1952 (maj
1996). Format deflacji \fBzip\fPjest opisany w: P. Deutsch, \s-1DEFLATE\s0
Compressed Data Format Specification version 1.3,
\fB<https://www.ietf.org/rfc/rfc1951.txt>\fP, Internet RFC 1951 (maj
1996).
.SH DIAGNOSTYKA
Kod wyjścia jest normalnie równy 0; jeżeli wystapi błąd, kod wyjścia jest
równy 1. Jeżeli wystąpi ostrzeżenie, kod wyjścia jest równy 2.
.TP 
Usage: gzip [\-cdfhklLnNrtvV19] [\-S suffix] [file ...]
W linii poleceń znalazły się nieprawidłowe opcje.
.TP 
\fIfile\fP: not in gzip format
Podany plik nie jest skompresowany (komunikat programu \fBgunzip\fP).
.TP 
\fIfile:\fP Corrupt input. Use zcat to recover some data.
Skompresowany plik uległ uszkodzeniu. Do miejsca uszkodzenia dane mogą być
odzyskane poleceniem

    zcat \fIfile\fP > recover
.TP 
\fIfile\fP: compressed with \fIxx\fP bits, can only handle \fIyy\fP bits
Plik został skompresowany (z użyciem algorytmu LZW) przez program
obsługujący kody o większej ilości bitów niż program do dekompresji na tym
komputerze. Należy skompresować plik od nowa programem gzip, który osiąga
lepszy współczynnik kompresji i używa mniej pamięci.
.TP 
\fIfile\fP: already has .gz suffix \-\- no change
Plik z rozszerzeniem nazwy .gz nie może być ponownie kompresowany. Zmień
nazwę pliku i spróbuj ponownie.
.TP 
\fIfile\fP already exists; do you wish to overwrite (y or n)?
Należy odpowiedzieć "y", by nadpisać istniejący już plik wyjściowy lub "n" w
przeciwnym przypadku.
.TP 
gunzip: corrupt input
Program otrzymał sygnał SIGSEGV, co zazwyczaj oznacza, że plik wejściowy
jest uszkodzony.
.TP 
\fIxx.x%\fP Osiągnięty stopień kompresji.
(Tylko po podaniu opcji \fB\-v\fP i \fB\-l\fP).
.TP 
\-\- not a regular file or directory: ignored
Gdy plik wejściowy nie jest zwykłym plikiem lub katalogiem (tzn. jest
np. dowiązaniem symbolicznym, gniazdem, kolejką FIFO, plikiem urządzenia),
jest pozostawiany bez zmian.
.TP 
\-\- has \fIxx\fP other links: unchanged
Plik wejściowy ma twarde dowiązania i nie może zostać zmieniony. Więcej
informacji można znaleźć w opisie polecenia \fBln\fP(1).  Użycie opcji
\fB\-f\fPwymusi kompresję plików mających twarde dowiązania.
.SH OSTRZEŻENIA
When writing compressed data to a tape, it is generally necessary to pad the
output with zeroes up to a block boundary. When the data is read and the
whole block is passed to \fIgunzip\fP for decompression, \fIgunzip\fP detects that
there is extra trailing garbage after the compressed data and emits a
warning by default.  You can use the \-\-quiet option to suppress the warning.
.SH BŁĘDY
Format gzip reprezentuje rozmiar wejścia modulo 2^32, a więc opcja \fB\-\-list\fP
zwraca niepoprawne rozmiary i współczynniki kompresji dla nieskompresowanych
plików o rozmiarze 4 GB i większych. Aby obejść ten problem i poznać
prawdziwy rozmiar dużego nieskompresowanego pliku, można wydać następujące
polecenie:

  zcat file.Z | wc \-c

Opcja \-\-list wypisuje rozmiar jako \-1 i CRC jako ffffffff, jeżeli plik
znajduje się na nośniku o dostępie sekwencyjnym.

Niekiedy (rzadko) zdarza się, że kompresja z opcją \-\-best daje gorsze
rezultaty niż z opcją domyślną (\-6). Niektóre pliki, w których powtarza się
bardzo dużo sekwencji, są lepiej kompresowane programem \fBcompress\fP niż
\fBgzip\fP.
.SH PRAWA\ AUTORSKIE
Copyright \(co 1998\-1999, 2001\-2002, 2012, 2015\-2018 Free Software
Foundation, Inc.
.br
Copyright \(co 1992, 1993 Jean\-loup Gailly
.PP
Permission is granted to make and distribute verbatim copies of this manual
provided the copyright notice and this permission notice are preserved on
all copies.
.ig
Permission is granted to process this file through troff and print the
results, provided the printed document carries copying permission
notice identical to this one except for the removal of this paragraph
(this paragraph not being relevant to the printed manual).
..
.PP
Permission is granted to copy and distribute modified versions of this
manual under the conditions for verbatim copying, provided that the entire
resulting derived work is distributed under the terms of a permission notice
identical to this one.
.PP
Permission is granted to copy and distribute translations of this manual
into another language, under the above conditions for modified versions,
except that this permission notice may be stated in a translation approved
by the Foundation.

.SH TŁUMACZENIE
Autorami polskiego tłumaczenia niniejszej strony podręcznika są:
Łukasz Kowalczyk <lukow@tempac.okwf.fuw.edu.pl>,
Michał Górny <zrchos+manpagespl@gmail.com>
i
Michał Kułach <michal.kulach@gmail.com>
.

Niniejsze tłumaczenie jest wolną dokumentacją. Bliższe informacje o warunkach
licencji można uzyskać zapoznając się z
.UR https://www.gnu.org/licenses/gpl-3.0.html
GNU General Public License w wersji 3
.UE
lub nowszej. Nie przyjmuje się ŻADNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI.

Błędy w tłumaczeniu strony podręcznika prosimy zgłaszać na adres
.MT
manpages-pl-list@lists.sourceforge.net
.ME .
