.\" -*- coding: UTF-8 -*-
.ds PX \s-1POSIX\s+1
.ds UX \s-1UNIX\s+1
.ds GN \s-1GNU\s+1
.ds AK \s-1AWK\s+1
.ds EP \fIGAWK: Efektywne programowanie w AWK\fP
.if  !\n(.g \{\
.	if !\w|\*(lq| \{\
.		ds lq ``
.		if \w'\(lq' .ds lq "\(lq
.	\}
.	if !\w|\*(rq| \{\
.		ds rq ''
.		if \w'\(rq' .ds rq "\(rq
.	\}
.\}
.\"*******************************************************************
.\"
.\" This file was generated with po4a. Translate the source file.
.\"
.\"*******************************************************************
.TH GAWK 1 "9 czerwca 2022 r." "Free Software Foundation" Narzędzia
.SH NAZWA
gawk \- język wyszukiwania i przetwarzania wzorców
.SH SKŁADNIA
\fBgawk\fP [ opcje w stylu \*(PX lub \*(GN ] \fB\-f\fP \fIplik\-programu\fP [ \fB\-\^\-\fP ]
plik .\|.\|.
.br
\fBgawk\fP [ opcje w stylu \*(PX lub \*(GN ] [ \fB\-\^\-\fP ] \fItekst\-programu\fP plik
\&.\|.\|.
.SH OPIS
\fIGawk\fP jest implementacją GNU języka programowania \*(AK. Odpowiada on
definicji tego języka z \*(PX 1003.1. Wersja ta jest z kolei oparta na
opisie z \fIThe AWK Programming Language\fP, napisanym przez Aho, Kernighana i
Weinbergera. \fIGawk\fP udostępnia dodatkowe funkcje z bieżącej wersji \fIawk\fP
Briana Kernighana oraz wiele rozszerzeń charakterystycznych dla \*(GN.
.PP
Wiersz poleceń składa się z opcji dla \fIgawk\fP, tekstu programu (jeśli nie
podano go poprzez opcję \fB\-f\fP lub \fB\-\^\-include\fP)  i wartości, które mają
być udostępnione w predefiniowanych zmiennych \fBARGC\fP i \fBARGV\fP.
.SH WSTĘP
Niniejsza strona podręcznika jest bardzo zwięzła. Wszystkie szczegóły
opisano w \*(EP i należy się z nim zapoznać aby poznać pełny opis danej
funkcji. Tam, gdzie to możliwe, zamieszczone są odnośniki do wersji online
tego podręcznika.
.SH "FORMAT OPCJI"
Opcje \fIgawk\fP mogą być zarówno tradycyjnymi \*(PX\-owymi jednoliterowymi
opcjami, jak i długimi opcjami w stylu \*(GN. Opcje \*(PX\-owe zaczynają się
pojedynczym \*(lq\-\*(rq, a opcje \*(GN \*(lq\-\^\-\*(rq.  Opcje w stylu \*(GN są
udostępniane zarówno dla właściwości specyficznych dla GNU, jak i dla
właściwości \*(PX\-owych. Inne implementacje \*(AK prawdopodobnie jednak będą
przyjmować tylko tradycyjne, jednoliterowe opcje.
.PP
Opcje specyficzne dla \fIgawk\fP są używane zwykle w długiej postaci. Argumenty
przekazywane długim opcjom w stylu \*(GN są łączone z opcją przy użyciu
znaku \fB=\fP, bez dodatkowych spacji lub przekazywane w następnym argumencie
wiersza poleceń (tj. bez znaku równości i po spacji).
.PP
Oprócz tego, każda długa opcja ma odpowiadającą jej opcję krótką, dzięki
czemu funkcjonalność danej opcji może być używana ze skryptów wykonywalnych
\fB#!\fP.
.SH OPCJE
\fIGawk\fP akceptuje następujące opcje. Najpierw podane są opcje standardowe,
następnie opcje do rozszerzeń \fIgawk\fP, ułożone alfabetycznie według krótkiej
opcji.
.TP 
\fB\-f\fP\fI plik\-programu\fP,\fI \fP
\fB\-\^\-file\fP\fI plik\-programu\fP Odczytuje źródło programu \*(AK z pliku
\fIplik\-programu\fP, zamiast odczytywać go z pierwszego argumentu wiersza
poleceń. Można użyć wielu opcji \fB\-f\fP. Pliki odczytywane za pomocą \fB\-f\fP są
traktowane w ten sposób, jak gdyby zaczynały się wyrażeniem \fB@namespace "awk"\fP.
.TP 
\fB\-F\fP\fI fs\fP, 
\fB\-\^\-field\-separator\fP\fI fs\fP Używa \fIfs\fP jako wejściowego separatora pola
(wartość predefiniowanej zmiennej \fBFS\fP).
.TP 
\fB\-v\fP\fI var\fP\fB\^=\^\fP\fIval\fP, \fB\-\^\-assign \fP\fIvar\fP\fB\^=\^\fP\fIval\fP
Przyznaje zmiennej \fIvar\fP wartość \fIval\fP. Robi to przed uruchomieniem
programu. Takie wartości zmiennych są dostępne dla reguły \fBBEGIN\fP programu
\*(AK.
.TP 
\fB\-b\fP, 
\fB\-\^\-characters\-as\-bytes\fP Traktuje wszelkie dane wejściowe jako znaki
jednobajtowe. Niniejszą opcję przesłania opcja \fB\-\^\-posix\fP.
.TP 
\fB\-c\fP, 
\fB\-\^\-traditional\fP Pracuje w trybie \fIzgodności\fP.  W trybie tym, \fIgawk\fP
zachowuje się identycznie z \*(UX \fIawk\fP; nie jest rozpoznawane żadne ze
specyficznych dla \*(GN rozszerzeń.  Postać \fB\-\^\-traditional\fP jest
preferowana.  Zobacz \fBROZSZERZENIA GNU\fP, dla dalszych informacji.
.TP 
\fB\-C\fP, 
\fB\-\^\-copyright\fP Wypisuje krótką wersję informacji o prawach autorskich
\*(GN na standardowe wyjście i pomyślnie kończy działanie.
.TP 
\fB\-d\fP[\fIplik\fP], \fB\-\^\-dump\-variables\fP[\fB=\fP\fIplik\fP]
Wypisuje do \fIpliku\fP posortowaną listę zmiennych globalnych, ich typów i
końcowych wartości. Domyślnym plikiem jest \fBawkvars.out\fP w katalogu
bieżącym.
.TP 
\fB\-D\fP[\fIplik\fP], \fB\-\^\-debug\fP[\fB=\fP\fIplik\fP]
Włącza debugowanie programów \*(AK. Domyślnie, debuger odczytuje polecenia
interaktywnie z klawiatury (standardowego wejścia). Opcjonalny argument
\fIplik\fP określa plik z listą poleceń do debugera, w celu wykonania ich
nieinteraktywnie.
.sp .5
W tym trybie wykonania, \fIgawk\fP ładuje kod źródłowy AWK i czeka na polecenia
debugowania. \fIGawk\fP może debugować jedynie źródła programu AWK przekazane
opcjami \fB\-f\fP i \fB\-\^\-include\fP. Debuger udokumentowano w \*(EP;
zob.
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Debugger.html#Debugger\fP.
.TP 
\fB\-e\fP\fI tekst\-programu\fP, 
\fB\-\^\-source\fP\fI tekst\-programu\fP Używa \fItekstu\-programu\fP jako kodu
źródłowego \*(AK. Każdy argument podany za pomocą opcji \fB\-e\fP jest
traktowana tak, jak gdyby zaczynała się instrukcją \fB@namespace "awk"\fP.
.TP 
\fB\-E \fP\fIplik\fP, \fB\-\^\-exec \fP\fIplik\fP
Podobnie jednak do \fB\-f\fP, opcja ta jest przetwarzana na końcu. Powinna być
używana w skryptach \fB#!\fP, szczególnie w przypadku aplikacji CGI, aby unikać
przekazywania opcji lub kodu źródłowego (!) w wierszu poleceń z URL\-a. Opcja
ta wyłącza przypisania zmiennych wiersza poleceń.
.TP 
\fB\-g\fP, 
\fB\-\^\-gen\-pot\fP Przegląda i analizuje program \*(AK program, i tworzy na
standardowym wyjściu plik formatu \*(GN \fB\&.pot\fP (Portable Object
Template), zawierający wpisy dla wszystkich podlegających lokalizacji
łańcuchów w programie. Sam program nie jest wykonywany.
.TP 
\fB\-h\fP, 
\fB\-\^\-help\fP Wypisuje na standardowe wyjście krótkie podsumowanie dostępnych
opcji. Zgodnie z \fIGNU Coding Standards\fP, te opcje powodują natychmiastowe,
pomyślne zakończenie pracy.
.TP 
\fB\-i \fP\fIplik\-do\-włączenia\fP, \fB\-\^\-include \fP\fIplik\-do\-włączenia\fP
Ładuje bibliotekę źródłową awk. Wyszukiwanie biblioteki ma miejsce za pomocą
zmiennej środowiskowej \fBAWKPATH\fP. Jeśli pierwotne wyszukiwanie zawiedzie,
kolejne będzie wykonane po dołączeniu przyrostka \fB\&.awk\fP. Plik będzie
załadowany jednokrotnie (tj. eliminowane są duplikaty), a kod nie tworzy
źródła głównego programu. Pliki odczytywane za pomocą \fB\-\^\-include\fP są
traktowane tak, jak gdyby zaczynały się instrukcją \fB@namespace "awk"\fP.
.TP 
\fB\-I\fP, 
\fB\-\^\-trace\fP Wypisuje wewnętrzne nazwy kodów bajtowych w trakcie ich
wykonywania, przy działającym programie. Ślad jest wypisywany na standardowe
wyjście błędów. Każdy \[Bq]kod operacji\[rq] (\[Bq]op code\[rq]) jest
poprzedzany na wyjściu znakiem \fB+\fP.
.TP 
\fB\-l\fP\fI biblioteka\fP, 
\fB\-\^\-load\fP\fI biblioteka\fP Ładuje rozszerzenie \fIgawk\fP z \fIbiblioteki\fP
współdzielonej. Wyszukiwanie biblioteki ma miejsce za pomocą zmiennej
środowiskowej \fBAWKLIBPATH\fP. Jeśli pierwotne wyszukiwanie zawiedzie, kolejne
będzie wykonane po dołączeniu domyślnego przyrostka (rozszerzenia)
biblioteki współdzielonej dla danej platformy. Oczekuje się, że procedura
inicjalizacji biblioteki będzie miała nazwę \fBdl_load()\fP.
.TP 
\fB\-L \fP[\fIwartość\fP], \fB\-\^\-lint\fP[\fB=\fP\fIwartość\fP]
Zapewnia ostrzeżenia o konstrukcjach, które są wątpliwe lub nieprzenośne na
inne implementacje \*(AK. Lista dopuszczalnych \fIwartości\fP jest dostępna pod
adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Options.html#Options\fP.
.TP 
\fB\-M\fP, 
\fB\-\^\-bignum\fP Wymusza korzystanie z arytmetyki liczb o dowolnej
precyzji. Opcja ta nie odniesie skutku, jeśli nie skompilowano \fIgawk\fP z
obsługą bibliotek GMP i MPFR GNU (w takim przypadku \fIgawk\fP wypisze
ostrzeżenie).
.sp
\fBUWAGA:\fP Funkcja ta istnieje \fIwarunkowo\fP. Główny opiekun \fIgawk\fP się nie
zajmuje, jednak robi to jeden z członków zespołu deweloperskiego. Jeśli
sytuacja ulegnie zmianie na niekorzyść, funkcja zostanie usunięta z \fIgawk\fP.
.ig
Set
\fBGAWK_NO_MPFR_WARN\fR
in the environment to silence the warning.
..
.TP 
\fB\-n\fP, 
\fB\-\^\-non\-decimal\-data\fP Rozpoznaje wartości ósemkowe i szesnastkowe w danych
wejściowych.  \fIOpcji tej należy używać ze szczególną ostrożnością!\fP
.TP 
\fB\-N\fP, 
\fB\-\^\-use\-lc\-numeric\fP Zmusza \fIgawk\fP do korzystania ze znaku dziesiętnego z
locale (ustawień językowych), przy przetwarzaniu danych wejściowych.
.ig
.\" This option is left undocumented, on purpose.
.TP
\fB\-W nostalgia\fR, \fR
\fB\-\^\-nostalgia\fR
Provide a moment of nostalgia for long time
\fIawk\fR
users.
..
.TP 
\fB\-o\fP[\fIplik\fP], \fB\-\^\-pretty\-print\fP[\fB=\fP\fIplik\fP]
Wypisuje wersję programu sformatowaną za pomocą pretty\-print do
\fIpliku\fP. Domyślnym plikiem jest \fBawkprof.out\fP w bieżącym katalogu. Opcja
ta wymusza \fB\-\^\-no\-optimize\fP.
.TP 
\fB\-O\fP, 
\fB\-\^\-optimize\fP Włącza domyślne optymalizacje \fIgawk\fPa wobec wewnętrznej
reprezentacji programu. Opcja domyślnie włączona.
.TP 
\fB\-p\fP[\fIplik\-prof\fP], \fB\-\^\-profile\fP[\fB=\fP\fIplik\-prof\fP]
Rozpoczyna sesję profilowania i wysyła dane profilowania do
\fIpliku\-prof\fP. Domyślnie jest to \fBawkprof.out\fP w bieżącym katalogu. Profil
zawiera liczbę wykonań każdej instrukcji programu (na lewym marginesie) oraz
liczbę wywołań funkcji dla każdej funkcji użytkownika. W tym trybie \fIgawk\fP
działa wolniej. Opcja wymusza \fB\-\^\-no\-optimize\fP.
.TP 
\fB\-P\fP, 
\fB\-\^\-posix\fP Włącza tryb \fIzgodności\fP i wyłącza wiele podstawowych
rozszerzeń.
.TP 
\fB\-r\fP, 
\fB\-\^\-re\-interval\fP Włącza użycie \fIwyrażeń przedziałowych\fP (interval
expressions) w dopasowaniu wyrażeń regularnych. Wyrażenia przedziałowe są
domyślnie włączone, a opcja ta pozostaje ze względu na kompatybilność
wsteczną.
.TP 
\fB\-s\fP, 
\fB\-\^\-no\-optimize\fP Wyłącza domyślne optymalizacje \fIgawk\fPa wobec wewnętrznej
reprezentacji programu.
.TP 
\fB\-S\fP, 
\fB\-\^\-sandbox\fP Uruchamia \fIgawk\fP w trybie piaskownicy, wyłączając funkcję
\fBsystem()\fP, przekierowanie wejścia za pomocą \fBgetline\fP, przekierowania
wyjścia za pomocą \fBprint\fP i \fBprintf\fP oraz ładowanie rozszerzeń
dynamicznych. Wykonywanie poleceń (poprzez potoki) również jest wyłączone.
.TP 
\fB\-t\fP, 
\fB\-\^\-lint\-old\fP Daje ostrzeżenia o konstrukcjach, które nieprzenośne na
pierwotną wersję \*(UX \fIawk\fP.
.TP 
\fB\-V\fP, 
\fB\-\^\-version\fP Wypisuje na standardowe wyjście informacje o danej kopii
programu \fIgawk\fP. Jest to przydatne przy zgłaszaniu błędów. Zgodnie z \fIGNU Coding Standards\fP, te opcje powodują natychmiastowe, pomyślne zakończenie
pracy.
.TP 
\fB\-\^\-\fP
Sygnalizuje koniec opcji. Dzięki temu następne argumenty programu \*(AK mogą
rozpoczynać się myślnikiem \[Bq]\-\[rq]. [Na przykład rozpoczynające się
myślnikiem nazwy plików].
.PP
W trybie zgodności wszelkie inne opcje są zaznaczane jako niepoprawne, lecz
poza tym są ignorowane. W normalnym trybie działania, jeśli dostarczono
tekst programu \*(AK, nieznane opcje są mu przekazywane w tablicy \fBARGV\fP,
aby mógł je sobie sam przetworzyć.
.PP
Ze względu na kompatybilność z \*(PX, można skorzystać z opcji \fB\-W\fP, po
której należy podać nazwę długiej opcji.
.SH "WYWOŁANIE PROGRAMU AWK"
Program \*(AK składa się z sekwencji opcjonalnych dyrektyw, instrukcji
wzorzec\-akcja oraz opcjonalnych definicji funkcji.
.RS
.PP
\fB@include "\fP\fInazwa_pliku\^\fP\fB"\fP
.br
\fB@load "\fP\fInazwa_pliku\^\fP\fB"\fP
.br
\fB@namespace "\fP\fInazwa\^\fP\fB"\fP
.br
\fIwzorzec\fP\fB	{ \fP\fIinstrukcje akcji\fP\fB }\fP
.br
\fBfunction \fP\fInazwa\fP\fB(\fP\fIlista parametrów\fP\fB) { \fP\fIinstrukcje\fP\fB }\fP
.RE
.PP
\fIGawk\fP first reads the program source from the \fIprogram\-file\fP(s)  if
specified, from arguments to \fB\-\^\-source\fP, or from the first non\-option
argument on the command line.  The \fB\-f\fP and \fB\-\^\-source\fP options may be
used multiple times on the command line.  \fIGawk\fP reads the program text as
if all the \fIprogram\-file\fPs and command line source texts had been
concatenated together.
.PP
In addition, lines beginning with \fB@include\fP may be used to include other
source files into your program.  This is equivalent to using the
\fB\-\^\-include\fP option.
.PP
Lines beginning with \fB@load\fP may be used to load extension functions into
your program.  This is equivalent to using the \fB\-\^\-load\fP option.
.PP
The environment variable \fBAWKPATH\fP specifies a search path to use when
finding source files named with the \fB\-f\fP and \fB\-\^\-include\fP options.  If
this variable does not exist, the default path is
\fB".:/usr/local/share/awk"\fP.  (The actual directory may vary, depending upon
how \fIgawk\fP was built and installed.)  If a file name given to the \fB\-f\fP
option contains a \*(lq/\*(rq character, no path search is performed.
.PP
The environment variable \fBAWKLIBPATH\fP specifies a search path to use when
finding source files named with the \fB\-\^\-load\fP option.  If this variable
does not exist, the default path is \fB"/usr/local/lib/gawk"\fP.  (The actual
directory may vary, depending upon how \fIgawk\fP was built and installed.)
.PP
\fIGawk\fP executes \*(AK programs in the following order.  First, all variable
assignments specified via the \fB\-v\fP option are performed.  Next, \fIgawk\fP
compiles the program into an internal form.  Then, \fIgawk\fP executes the code
in the \fBBEGIN\fP rule(s) (if any), and then proceeds to read each file named
in the \fBARGV\fP array (up to \fBARGV[ARGC\-1]\fP).  If there are no files named
on the command line, \fIgawk\fP reads the standard input.
.PP
If a filename on the command line has the form \fIvar\fP\fB=\fP\fIval\fP it is
treated as a variable assignment.  The variable \fIvar\fP will be assigned the
value \fIval\fP.  (This happens after any \fBBEGIN\fP rule(s) have been run.)
.PP
Jeśli wartość konkretnego elementu \fBARGV\fP jest pusta (\fB""\fP), to \fIgawk\fP ją
pomija.
.PP
For each input file, if a \fBBEGINFILE\fP rule exists, \fIgawk\fP executes the
associated code before processing the contents of the file. Similarly,
\fIgawk\fP executes the code associated with \fBENDFILE\fP rules after processing
the file.
.PP
For each record in the input, \fIgawk\fP tests to see if it matches any
\fIpattern\fP in the \*(AK program.  For each pattern that the record matches,
\fIgawk\fP executes the associated \fIaction\fP.  The patterns are tested in the
order they occur in the program.
.PP
Finally, after all the input is exhausted, \fIgawk\fP executes the code in the
\fBEND\fP rule(s) (if any).
.SS "Command Line Directories"
According to POSIX, files named on the \fIawk\fP command line must be text
files.  The behavior is \*(lqundefined\*(rq if they are not.  Most versions of
\fIawk\fP treat a directory on the command line as a fatal error.
.PP
For \fIgawk\fP, a directory on the command line produces a warning, but is
otherwise skipped.  If either of the \fB\-\^\-posix\fP or \fB\-\^\-traditional\fP
options is given, then \fIgawk\fP reverts to treating directories on the
command line as a fatal error.
.SH "ZMIENNE, REKORDY I POLA"
\*(AK variables are dynamic; they come into existence when they are first
used.  Their values are either floating\-point numbers or strings, or both,
depending upon how they are used.  Additionally, \fIgawk\fP allows variables to
have regular\-expression type.  \*(AK also has one dimensional arrays; arrays
with multiple dimensions may be simulated.  However, \fIgawk\fP provides true
arrays of arrays.  Several pre\-defined variables are set as a program runs;
these are described as needed and summarized below.
.SS Rekordy
Rekordy są zwykle rozdzielone znakami nowego wiersza. Można to zmienić
przypisując wartości wbudowanej zmiennej \fBRS\fP. Więcej szczegółów na stronie
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Records.html\fP.
.SS Pola
Przy odczytywaniu każdego rekordu wejściowego, \fIgawk\fP dzieli rekord na
\fIpola\fP za pomocą wartości zmiennej \fBFS\fP służącej jako separator
pól. Dodatkowo, zmiennymi \fBFIELDWIDTHS\fP i \fBFPAT\fP można kontrolować
dzielenie pól wejściowych. Więcej szczegółów opisano, począwszy od strony
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Fields.html\fP.
.PP
Do każdego pola w rekordzie wejściowym można odwołać się przez jego pozycję:
\fB$1\fP, \fB$2\fP, itd. \fB$0\fP jest całym rekordem, łącznie z początkowymi i
końcowymi białymi znakami.
.PP
Zmienna \fBNF\fP jest ustawiana na całkowitą liczbę pól w rekordzie wejściowym.
.PP
References to non\-existent fields (i.e., fields after \fB$NF\fP)  produce the
null string.  However, assigning to a non\-existent field (e.g., \fB$(NF+2) = 5\fP)  increases the value of \fBNF\fP, creates any intervening fields with the
null string as their values, and causes the value of \fB$0\fP to be recomputed,
with the fields being separated by the value of \fBOFS\fP.  References to
negative numbered fields cause a fatal error.  Decrementing \fBNF\fP causes the
values of fields past the new value to be lost, and the value of \fB$0\fP to be
recomputed, with the fields being separated by the value of \fBOFS\fP.
.PP
Przypisanie wartości istniejącemu polu powoduje ponowne utworzenie całego
rekordu podczas odwołania się do \fB$0\fP.  Podobnie, przypisanie wartości do
\fB$0\fP powoduje, że rekord jest ponownie dzielony, tworząc nowe wartości pól.
.SS "Wbudowane zmienne"
Poniżej wypisano wbudowano zmienne programu \fIgawk\fP. Lista ta jest celowo
zwięzła. Więcej szczegółów opisano na stronie
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Built_002din\-Variables\fP.
.TP  "\w'\fBFIELDWIDTHS\fR'u+1n"
\fBARGC\fP
Liczba argumentów wiersza poleceń.
.TP 
\fBARGIND\fP
Indeks w tablicy \fBARGV\fP bieżąco przetwarzanego pliku.
.TP 
\fBARGV\fP
Tablica argumentów wiersza poleceń. Tablica ta jest indeksowana od 0 do
\fBARGC\fP \- 1.
.TP 
\fBBINMODE\fP
Na systemach nie\-POSIX\-owych, określa użycie trybu \[Bq]binarnego\[rq] do
wszystkich operacji wejścia/wyjścia plików. Więcej szczegółów pod adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/PC\-Using.html\fP.
.TP 
\fBCONVFMT\fP
Format konwersji dla liczb, domyślnie \fB"%.6g"\fP.
.TP 
\fBENVIRON\fP
Tablica zawierająca wartości bieżącego środowiska. Tablica ta jest
indeksowana zmiennymi środowiskowymi, każdy element tablicy jest wartością
danej zmiennej.
.TP 
\fBERRNO\fP
Jeśli pojawi się błąd systemowy podczas przekierowywania dla \fBgetline\fP,
podczas odczytu dla \fBgetline\fP lub podczas \fBclose()\fP, to \fBERRNO\fP jest
ustawiana na łańcuch opisujący błąd. Podlega on tłumaczeniu przy
ustawieniach locale innych niż angielskie.
.TP 
\fBFIELDWIDTHS\fP
Jest rozdzieloną białymi znakami listą szerokości pól. Jeśli zmienna ta jest
ustawiona, to \fIgawk\fP rozbija wejście na pola o stałych szerokościach
(domyślnie rozbija je według wartości separatora \fBFS\fP). Każdą szerokość
pola można opcjonalnie poprzedzić wartościami rozdzielonymi dwukropkiem,
określającymi liczbę znaków do pominięcia, przed rozpoczęciem pola.
.TP 
\fBFILENAME\fP
Nazwa pliku bieżącego pliku wejściowego. Jeśli nie podano plików w wierszu
poleceń, \fBFILENAME\fP przechowuje wartość \[Bq]\-\[rq]. Wartość zmiennej
\fBFILENAME\fP jest niezdefiniowana wewnątrz reguły \fBBEGIN\fP (chyba że zostanie
nadana przez \fBgetline\fP).
.TP 
\fBFNR\fP
Liczba rekordów wejściowych w bieżącym pliku wejściowym.
.TP 
\fBFPAT\fP
Wyrażenie regularne opisujące zawartość pól w rekordzie. Jeśli zmienna ta
jest ustawiona, to \fIgawk\fP przetwarza wejście na pola pasujące do wyrażenia
regularnego, zamiast używać wartości \fBFS\fP jako separatora pól.
.TP 
\fBFS\fP
Separator pól wejściowych, domyślnie spacja. Więcej szczegółów pod adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Field\-Separators.html\fP.
.TP 
\fBFUNCTAB\fP
Tablica, której indeksy i powiązane wartości są nazwami wszystkich
zdefiniowanych przez użytkownika lub będących rozszerzeniami funkcjami w
programie. \fBUWAGA\fP: w tablice \fBFUNCTAB\fP nie można używać instrukcji
\fBdelete\fP.
.TP 
\fBIGNORECASE\fP
Kontroluje wrażliwość na wielkość znaków wszystkich wyrażeń regularnych i
operacji na łańcuchach tekstowych. Więcej szczegółów pod adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Case_002dsensitivity.html\fP.
.TP 
\fBLINT\fP
Zapewnia dynamiczną kontrolę opcji \fB\-\^\-lint\fP z wnętrza programu \*(AK.
.TP 
\fBNF\fP
Liczba pól w bieżącym rekordzie wejściowym.
.TP 
\fBNR\fP
Całkowita liczba odczytanych do tej pory rekordów wejściowych.
.TP 
\fBOFMT\fP
Format wyjściowy liczb, domyślnie \fB"%.6g"\fP.
.TP 
\fBOFS\fP
Separator pól wyjściowych, domyślnie spacja.
.TP 
\fBORS\fP
Separator rekordów wyjściowych, domyślnie nowa linia.
.TP 
\fBPREC\fP
Robocza precyzja liczb zmiennoprzecinkowych o dowolnej precyzji, domyślnie
53.
.TP 
\fBPROCINFO\fP
Elementy tej tablicy zapewniają dostęp do informacji o działającym programie
\*(AK. Więcej szczegółów pod adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Auto_002dset\fP.
.TP 
\fBROUNDMODE\fP
Tryb zaokrąglania w przypadku arytmetyki liczb o dowolnej precyzji,
domyślnie \fB"N"\fP (tryb roundTiesToEven IEEE\-754). Więcej szczegółów pod
adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Setting\-the\-rounding\-mode\fP.
.TP 
\fBRS\fP
Separator rekordów wejściowych, domyślnie nowy wiersz.
.TP 
\fBRT\fP
Zakończenie rekordu.  \fBGawk\fP ustawia \fBRT\fP na tekst wejściowy, który
pasował do znaku lub wyrażenia regularnego określonego przez \fBRS\fP.
.TP 
\fBRSTART\fP
Indeks pierwszego znaku dopasowanego funkcją \fBmatch()\fP; 0 w przypadku braku
dopasowania.
.TP 
\fBRLENGTH\fP
Długość łańcucha dopasowanego funkcją \fBmatch()\fP; \-1 w przypadku braku
dopasowania.
.TP 
\fBSUBSEP\fP
Łańcuch, używany do rozdzielania wielokrotnych indeksów w elementach
tablicowych, domyślnie jest to \fB"\e034"\fP.
.TP 
\fBSYMTAB\fP
An array whose indices are the names of all currently defined global
variables and arrays in the program.  You may not use the \fBdelete\fP
statement with the \fBSYMTAB\fP array, nor assign to elements with an index
that is not a variable name.
.TP 
\fBTEXTDOMAIN\fP
Dziedzina tekstowa programu \*(AK.  Stosowane od odszukania zlokalizowanych
tłumaczeń łańcuchów znakowych programu.
.SS Tablice
Tablice są indeksowane wyrażeniem, ujętym w nawiasy kwadratowe (\fB[\fP i
\fB]\fP).  Jeśli wyrażenie jest listą wyrażeń (\fIwyraż\fP, \fIwyraż\fP ...)  to
indeks tablicy jest sklejany z wartości (łańcuchowych) każdego wyrażenia,
oddzielonych wartością zmiennej \fBSUBSEP\fP.  [Uwaga: jest tak dlatego, że
\*(AK używa tablic asocjacyjnych \- tak jakby słownikowych \- nie ma tu
normalnych liczbowych indeksów \- indeksem może być cokolwiek, najczęściej
łańcuch. Symulowanie tablic wielowymiarowych polega właśnie na sklejaniu
poszczególnych indeksów w unikalny łańcuch \-\- przyp.  tłum.] Właściwość ta
jest używana do symulacji wielowymiarowych tablic. Na przykład:
.PP
.RS
\fBi = "A";\^ j = "B";\^ k = "C"\fP
.br
\fBx[i, j, k] = "hello, world\en"\fP
.RE
.PP
przypisuje łańcuch \fB"hello,\ world\en"\fP elementowi tablicy \fBx\fP, o indeksie
będącym łańcuchem \fB"A\e034B\e034C"\fP. Wszystkie tablice w \*(AK są
asocjacyjne, tj. indeksowane wartościami łańcuchowymi.
.PP
The special operator \fBin\fP may be used to test if an array has an index
consisting of a particular value:
.PP
.RS
.nf
\fBif (val in array) 	print array[val]\fP
.fi
.RE
.PP
Jeśli tablica posiada wielokrotne indeksy, można użyć konstrukcji \fB(i, j) in array\fP.
.PP
Konstrukcja \fBin\fP może być również użyta w pętli \fBfor\fP do iterowania
poprzez wszystkie elementy tablicy [ponieważ jest ona asocjacyjna, nie można
jej iterować przez przelecenie indeksu od zera do najwyższej wartości \-
indeks może być tu przecież dowolnym łańcuchem \- przyp.  tłum.]. Jednak
konstrukcja \fB(i, j) in array\fP działa tylko w testach, nie w pętlach \fBfor\fP.
.PP
Element można skasować z tablicy przy użyciu polecenia \fBdelete\fP.
Poleceniem \fBdelete\fP można się też posłużyć do skasowania całej zawartości
tablicy, przez podanie jej nazwy bez indeksu.
.PP
\fIgawk\fP obsługuje prawdziwe tablice wielowymiarowe. Nie wymaga, aby były one
\[Bq]prostokątne\[rq], jak w C lub C++. Więcej szczegółów pod adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Arrays\fP.
.SS "Przestrzenie nazw"
\fIGawk\fP obsługuje uproszczoną funkcjonalność \fIprzestrzeni nazw\fP, aby pomóc
obejść ograniczenia, wynikające z tego, że wszystkie zmienne w AWK są
globalne.
.PP
\fINazwa kwalifikowalna\fP składa się z dwóch prostych identyfikatorów
połączonych podwójnym dwukropkiem (\fB::\fP). Lewa strona identyfikatora
reprezentuje przestrzeń nazw, a prawa \[em] jej zmienną. Wszystkie proste
(niekwalifikowalne) nazwy są uważane za znajdujące się w \[Bq]bieżącej\[rq]
przestrzeni nazw; domyślną przestrzenią nazw jest \fBawk\fP. Jednak proste
identyfikatory składające się jedynie z wielkich liter są zawsze
przypisywane przestrzeni nazw \fBawk\fP, nawet jeśli bieżąca przestrzeń nazw
jest inna.
.PP
Można zmienić bieżącą przestrzeń nazw za pomocą dyrektywy \fB@namespace "\fP\fInazwa\^\fP\fB"\fP.
.PP
Standardowe, predefiniowane nazwy funkcji wbudowanych nie mogą być użyte
jako nazwy przestrzeni nazw. Nazwy dodatkowych funkcji zapewnianych przez
\fIgawk\fP mogą być używane jako przestrzenie nazw lub jako proste
identyfikatory w innych przestrzeniach nazw. Więcej szczegółów opisano pod
adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Namespaces.html#Namespaces\fP.
.SS "Typy zmiennych i konwersje"
Zmienne oraz pola mogą być liczbami (zmiennoprzecinkowymi), łańcuchami lub
jednym i drugim naraz. Mogą być też wyrażeniami regularnymi. Interpretacja
wartości zmiennej zależy od kontekstu.  Jeśli jest użyta w wyrażeniu
numerycznym, jest interpretowana jako liczba; jeśli jest użyta w wyrażeniu
łańcuchowym, to jest traktowana jak łańcuch.
.PP
Aby wymusić traktowanie zmiennej jako liczby, należy do niej dodać zero; aby
wymusić traktowanie jej jako łańcucha, należy dokleić do niej łańcuch
zerowy.
.PP
Niezainicjowane zmienne mają wartość numeryczną zero i łańcuchową "" (zero
lub pusty łańcuch).
.PP
Podczas konwersji łańcucha na liczbę, obróbka jest dokonywana przy użyciu
funkcji \fIstrtod\fP(3).  Liczba jest przekształcana na łańcuch przy użyciu
wartości \fBCONVFMT\fP jako parametru formatującego dla \fIsprintf\fP(3), oraz
wartości numerycznej jako argumentu. Jednak, nawet mimo że wszystkie liczby
w \*(AK są zmiennoprzecinkowe, wartości całkowite są zawsze konwertowane jak
całkowite (integer).
.PP
\fIGawk\fP dokonuje porównań w następujący sposób: Jeśli dwie wartości są
numeryczne, to są porównywane numerycznie. Jeśli jedna z wartości jest
numeryczna, a druga łańcuchowa, która jest \*(lqłańcuchem numerycznym\*(rq, to
porównania są również dokonywane numerycznie.  W przeciwnym wypadku wartość
numeryczna jest konwertowana do łańcucha i dokonywane jest porównanie
łańcuchowe.  Dwa łańcuchy są, oczywiście, porównywane jako łańcuchy.
.PP
Zauważ, że stałe znakowe, takie jak \fB"57"\fP \fInie\fP są łańcuchami
numerycznymi \- są one stałymi łańcuchowymi. Pojęcie \[Bq]łańcuchów
numerycznych\[rq] odnosi się wyłącznie do pól, wejścia \fBgetinput\fP,
\fBFILENAME\fP, elementów \fBARGV\fP, \fBENVIRON\fP i elementów tablicy utworzonej
funkcją \fBsplit()\fP lub \fBpatsplit()\fP, będących łańcuchami numerycznymi.
Podstawową koncepcją jest to, że wyglądające na numeryczne dane z \fIwejścia użytkownika\fP, i tylko one, są traktowane w opisany sposób.
.SS "Stałe ósemkowe i szesnastkowe"
W kodzie źródłowym programów \*(AK można korzystać ze stałych ósemkowych i
szesnastkowych w stylu języka C.  Na przykład, ósemkowa wartość \fB011\fP jest
równa dziesiętnej \fB9\fP, a szesnastkowa \fB0x11\fP jest równa dziesiętnej \fB17\fP.
.SS "Stałe łańcuchowe"
Stałe łańcuchowe w \*(AK są sekwencjami znaków ujętymi w cudzysłowy (jak
\fB"\fP\fIwartość\fP\fB"\fP). Wewnątrz łańcuchów rozpoznawane są pewne \fIsekwencje specjalne\fP, jak w C. Więcej szczegółów pod adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Escape\-Sequences\fP.
.SS "Stałe wyrażeń regularnych"
Stała wyrażenia regularnego jest sekwencją znaków ujętych pomiędzy ukośniki
(jak \fB/\fP\fIwartość\fP\fB/\fP).
.PP
Sekwencji specjalnych opisanych w podręczniku można też używać wewnątrz
stałych wyrażeń regularnych (np., \fB/[\ \et\ef\en\er\ev]/\fP dopasowuje białe
znaki).
.PP
\fIGawk\fP zapewnia stałe wyrażeń regularnych \fIze ścisłą kontrolą typów\fP. Są
one zapisywane z początkowym symbolem \fB@\fP (jak: \fB@/\fP\fIwartość\fP\fB/\fP). Takie
zmienne mogą być przypisane do wartości skalarnych (zmiennych, elementów
tablicy) i przekazywane do funkcji zdefiniowanych przez
użytkownika. Przypisane w ten sposób zmienne mają zwykły typ wyrażenia
regularnego.
.SH "WZORCE I AKCJE"
\*(AK jest językiem zorientowanym liniowo. Najpierw przychodzi wzorzec, a
potem akcja. Instrukcje akcji są zawarte w nawiasach \fB{\fP i \fB}\fP.  Pominąć
można zarówno wzorzec, jak i akcję, lecz oczywiście nie obydwa te pola
naraz. Jeśli pominięto wzorzec, to akcja jest wykonywana dla każdego z
rekordów wejścia. Brakująca akcja jest z kolei równoważna akcji
.RS
.PP
\fB{ print }\fP
.RE
.PP
która wypisuje cały rekord.
.PP
Komentarze rozpoczynają się znakiem \fB#\fP i trwają aż do końca wiersza. Do
oddzielania instrukcji można używać pustych wierszy. Zwykle instrukcja
kończy się wraz z nowym wierszem, jednak nie jest to regułą w przypadku
wierszy kończących się na przecinek, \fB{\fP, \fB?\fP, \fB:\fP, \fB&&\fP lub \fB||\fP. Dla
wierszy kończących się na \fBdo\fP lub \fBelse\fP również wystąpi automatyczna
kontynuacja instrukcji w następnym wierszu. W innych przypadkach, wiersz
może być kontynuowany przez zakończenie go znakiem \[Bq]\e\[rq]; w takim
wypadku znak nowego wiersza jest ignorowany. Jednak \[Bq]\e\[rq] po znaku
\fB#\fP nie jest traktowane w specjalny sposób.
.PP
Wiele instrukcji można też zgrupować w jednym wierszu, oddzielając je
znakiem \[Bq];\[rq]. Tyczy się to zarówno instrukcji w części akcji z pary
wzorzec\-akcja (zwykły przypadek), jak i do samych instrukcji wzorzec\-akcja.
.SS Wzorce
Wzorce w \*(AK mogą być jedną z następujących rzeczy:
.PP
.RS
.nf
\fBBEGIN\fP
\fBEND\fP
\fBBEGINFILE\fP
\fBENDFILE\fP
\fB/\fP\fIwyrażenie regularne\fP\fB/\fP
\fIwyrażenie relacyjne\fP
\fIwzorzec\fP\fB && \fP\fIwzorzec\fP
\fIwzorzec\fP\fB || \fP\fIwzorzec\fP
\fIwzorzec\fP\fB ? \fP\fIwzorzec\fP\fB : \fP\fIwzorzec\fP
\fB(\fP\fIwzorzec\fP\fB)\fP
\fB!\fP\fI wzorzec\fP
\fIwzorzec1\fP\fB, \fP\fIwzorzec2\fP
.fi
.RE
.PP
\fBBEGIN\fP i \fBEND\fP są dwoma specjalnymi rodzajami wzorców, które nie są
porównywane z danymi wejściowymi. Części akcji wszelkich wzorców \fBBEGIN\fP są
łączone, tak jakby wszystkie one zostały napisane w pojedynczej regule
\fBBEGIN\fP.  Są one wykonywane przed rozpoczęciem odczytywania danych
wejściowych.  Podobnie, wszelkie reguły \fBEND\fP są również łączone i
wykonywane po wyczerpaniu danych wejściowych.  (lub po dojściu do instrukcji
\fBexit\fP.)  Wzorce \fBBEGIN\fP i \fBEND\fP nie mogą być łączone z innymi wzorcami w
wyrażeniach wzorcowych.  Wzorcom \fBBEGIN\fP i \fBEND\fP nie może brakować części
definiującej akcję.
.PP
\fBBEGINFILE\fP and \fBENDFILE\fP are additional special patterns whose actions
are executed before reading the first record of each command\-line input file
and after reading the last record of each file.  Inside the \fBBEGINFILE\fP
rule, the value of \fBERRNO\fP is the empty string if the file was opened
successfully.  Otherwise, there is some problem with the file and the code
should use \fBnextfile\fP to skip it. If that is not done, \fIgawk\fP produces its
usual fatal error for files that cannot be opened.
.PP
Dla wzorców \fB/\fP\fIwyrażeń regularnych\fP\fB/\fP powiązana instrukcja wykonywana
jest dla każdego rekordu wejściowego, który odpowiada zadanemu wyrażeniu
regularnemu. Wyrażenia regularne są w gruncie rzeczy tymi samymi
wyrażeniami, które można spotkać w \fIegrep\fP(1). Więcej informacji o
wyrażeniach regularnych znajduje się na stronie
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Regexp.html\fP.
.PP
\fIwyrażenie relacyjne\fP może używać dowolnego operatora ze zdefiniowanych w
sekcji o akcjach operatorów.  Ogólnie, testują one, czy określone pola
odpowiadają określonym wyrażeniom regularnym.
.PP
Operatory \fB&&\fP, \fB||\fP, i \fB!\fP są logicznymi AND, OR i NOT, podobnie jak w
języku C. Są one obliczane w sposób skrócony, podobnie jak w C, i służą
głównie do łączenia bardziej podstawowych wyrażeń wzorcowych. Podobnie jak w
większości języków, dla wymuszenia kolejności porównywania można użyć
nawiasów.
.PP
Operator \fB?\^:\fP działa podobnie jak ten sam operator w C. Jeśli pierwszy
wzorzec jest prawdziwy, to do testowania używany jest następny wzorzec; w
przeciwnym wypadku używany jest trzeci wzorzec. Obliczany jest tylko albo
drugi albo trzeci wzorzec.
.PP
Forma \fIwzorzec1\fP\fB, \fP\fIwzorzec2\fP wyrażenia jest nazywana \fIwzorcem zakresu\fP.  Dopasowuje ona wszystkie rekordy wejście, poczynając od rekordu,
który odpowiada \fIwzorcowi1\fP, aż do rekordu pasującego do \fIwzorzec2\fP,
włącznie. Nie łączy się to z innymi rodzajami wyrażeń wzorcowych.
.SS Akcje
Instrukcje akcji są zawarte w nawiasach \fB{\fP i \fB}\fP.  Instrukcje akcji
składają się ze zwyczajnych instrukcji przypisania, warunków i instrukcji
pętli, które można znaleźć w większości innych języków
programowania. Operatory, instrukcje sterującymi, a także instrukcje
wejścia/wyjścia są opracowane na podstawie tych, spotykanych w języku C.
.SS Operatory
Operatory w \*(AK, w kolejności malejącego priorytetu, to
.TP  "\w'\fB*= /= %= ^=\fR'u+1n"
\fB(\fP\&.\|.\|.\fB)\fP
Grupowanie
.TP 
\fB$\fP
Odniesienie się do pola.
.TP 
\fB++ \-\^\-\fP
Inkrementuj i dekrementuj. Zarówno przedrostkowe i przyrostkowe.
.TP 
\fB^\fP
Potęgowanie.
.TP 
\fB+ \- !\fP
Jednoargumentowy plus, minus i logiczna negacja.
.TP 
\fB* / %\fP
Mnożenie, dzielenie i modulo (reszta dzielenia).
.TP 
\fB+ \-\fP
Dodawanie i odejmowanie.
.TP 
\fIodstęp\fP
Konkatenacja (złączenie) łańcuchów.
.TP 
\fB|   |&\fP
Przekierowanie wejścia/wyjścia potokiem dla \fBgetline\fP, \fBprint\fP i
\fBprintf\fP.
.TP 
\fB< > <= >= == !=\fP
Regularne operatory relacyjne.
.TP 
\fB~ !~\fP
Dopasowanie wyrażenia regularnego, wyrażenie przeciwne.
.TP 
\fBin\fP
Przynależność do tablicy.
.TP 
\fB&&\fP
Koniunkcja logiczna AND.
.TP 
\fB||\fP
Alternatywa logiczna OR.
.TP 
\fB?:\fP
The C conditional expression.  This has the form \fIexpr1\fP\fB ? \fP\fIexpr2\fP\fB : \fP\fIexpr3\fP\&.  If \fIexpr1\fP is true, the value of the expression is \fIexpr2\fP,
otherwise it is \fIexpr3\fP.  Only one of \fIexpr2\fP and \fIexpr3\fP is evaluated.
.TP 
\fB= += \-= *= /= %= ^=\fP
Przypisanie. Obsługiwane jest zarówno przypisanie absolutne \fB(\fP\fIzmienna\fP\fB = \fP\fIwartość\fP\fB)\fP jak i przypisanie operatorowe (inne formy).
.SS "Instrukcje sterujące"
Instrukcje sterujące są następujące:
.PP
.RS
.nf
\fBif (\fP\fIwarunek\fP\fB) \fP\fIinstrukcja\fP [ \fBelse\fP\fI instrukcja \fP]
\fBwhile (\fP\fIwarunek\fP\fB) \fP\fIinstrukcja \fP
\fBdo \fP\fIinstrukcja \fP\fBwhile (\fP\fIwarunek\fP\fB)\fP
\fBfor (\fP\fIwyraż1\fP\fB; \fP\fIwyraż2\fP\fB; \fP\fIwyraż3\fP\fB) \fP\fIinstrukcja\fP
\fBfor (\fP\fIvar \fP\fBin\fP\fI tablica\fP\fB) \fP\fIinstrukcja\fP
\fBbreak\fP
\fBcontinue\fP
\fBdelete \fP\fItablica\^\fP\fB[\^\fP\fIindeks\^\fP\fB]\fP
\fBdelete \fP\fItablica\^\fP
\fBexit\fP [ \fIwyrażenie\fP ]
\fB{ \fP\fIinstrukcje \fP\fB}\fP
\fBswitch (\fP\fIwyrażenie\fP\fB) { case \fP\fIwartość\fP\fB|\fP\fIwyraż\-regul\fP\fB : \fP\fIinstrukcja \&.\^.\^. \fP[ \fBdefault: \fP\fIinstrukcja \fP]
\fB}\fP
.fi
.RE
.SS "Instrukcje I/O"
Instrukcje I/O są następujące:
.TP  "\w'\fBprintf \fIfmt, expr-list\fR'u+1n"
\fBclose(\fP\fIplik \fP[\fB, \fP\fIjak\fP]\fB)\fP
Zamyka otwarty plik, potok lub proces współbieżny (co\-process).
Opcjonalnego \fIjak\fP powinno się używać wyłącznie do zamykania jednego końca
dwukierunkowego potoku do procesu współbieżnego. Musi to być wartość
łańcuchowa, albo \fB"to"\fP albo \fB"from"\fP.
.TP 
\fBgetline\fP
Ustawia \fB$0\fP z następnego rekordu wejściowego; ustawia \fBNF\fP, \fBNR\fP,
\fBFNR\fP, \fBRT\fP.
.TP 
\fBgetline <\fP\fIplik\fP
Ustawia \fB$0\fP z następnego rekordu \fIpliku\fP; ustawia \fBNF\fP, \fBRT\fP.
.TP 
\fBgetline\fP\fI var\fP
Ustawia \fIvar\fP z następnego rekordu wejściowego; ustawia \fBNR\fP, \fBFNR\fP,
\fBRT\fP.
.TP 
\fBgetline\fP\fI var\fP\fB <\fP\fIplik\fP
Ustawia \fIvar\fP z następnego rekordu \fIpliku\fP; ustawia \fBRT\fP.
.TP 
\fIpolecenie\fP\fB | getline \fP[\fIvar\fP]
Run \fIcommand\fP, piping the output either into \fB$0\fP or \fIvar\fP, as above, and
\fBRT\fP.
.TP 
\fIpolecenie\fP\fB |& getline \fP[\fIvar\fP]
Run \fIcommand\fP as a coprocess piping the output either into \fB$0\fP or \fIvar\fP,
as above, and \fBRT\fP.  (The \fIcommand\fP can also be a socket.  See the
subsection \fBSpecial File Names\fP, below.)
.TP 
\&\fBfflush(\fP[\fIplik\^\fP]\fB)\fP
Flush any buffers associated with the open output file or pipe \fIfile\fP.  If
\fIfile\fP is missing or if it is the null string, then flush all open output
files and pipes.
.TP 
\fBnext\fP
Stop processing the current input record.  Read the next input record and
start processing over with the first pattern in the \*(AK program.  Upon
reaching the end of the input data, execute any \fBEND\fP rule(s).
.TP 
\fBnextfile\fP
Stop processing the current input file.  The next input record read comes
from the next input file.  Update \fBFILENAME\fP and \fBARGIND\fP, reset \fBFNR\fP to
1, and start processing over with the first pattern in the \*(AK program.
Upon reaching the end of the input data, execute any \fBENDFILE\fP and \fBEND\fP
rule(s).
.TP 
\fBprint\fP
Wypisuje bieżący rekord. Rekord wyjściowy zakończony jest wartością \fBORS\fP.
.TP 
\fBprint\fP\fI lista\-wyrażeń\fP
Wypisuje wyrażenia. Każde wyrażenie jest oddzielone wartością \fBOFS\fP.
Wyjściowy rekord jest kończony wartością \fBORS\fP.
.TP 
\fBprint\fP\fI lista\-wyrażeń\fP\fB >\fP\fIplik\fP
Wypisuje wyrażenia do \fIpliku\fP.  Każde wyrażenie jest rozdzielone wartością
\fBOFS\fP.  Rekord wyjściowy jest zakończony wartością \fBORS\fP.
.TP 
\fBprintf\fP\fI fmt, lista\-wyrażeń\fP
Formatuje i wypisuje/
.TP 
\fBprintf\fP\fI fmt, lista\-wyrażeń\fP\fB >\fP\fIplik\fP
Formatuje i wypisuje do \fIpliku\fP.
.TP 
\fBsystem(\fP\fIcmd\-line\fP\fB)\fP
Wywołuje polecenie systemowe \fIcmd\-line\fP, i zwraca jego status wyjścia.
(funkcja może nie być dostępna na systemach nie \*(PX\-owych). Pełne
informacje o statusie zakończenia są dostępne pod adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/I_002fO\-Functions.html#I_002fO\-Functions\fP.
.PP
Dozwolone są też dodatkowe przekierowania wejścia i wyjścia dla \fBprint\fP i
\fBprintf\fP.
.TP 
\fBprint .\|.\|.\& >>\fP\fI plik\fP
Dokleja wyjście do \fIpliku\fP.
.TP 
\fBprint .\|.\|.\& |\fP\fI polecenie\fP
Zapisuje do potoku.
.TP 
\fBprint .\|.\|.\& |&\fP\fI polecenie\fP
Send data to a coprocess or socket.  (See also the subsection \fBSpecial File Names\fP, below.)
.PP
The \fBgetline\fP command returns 1 on success, zero on end of file, and \-1 on
an error.  If the \fIerrno\fP(3)  value indicates that the I/O operation may be
retried, and \fBPROCINFO["\fP\fIinput\^\fP\fB", "RETRY"]\fP is set, then \-2 is
returned instead of \-1, and further calls to \fBgetline\fP may be attempted.
Upon an error, \fBERRNO\fP is set to a string describing the problem.
.PP
\fBNOTE\fP: Failure in opening a two\-way socket results in a non\-fatal error
being returned to the calling function. If using a pipe, coprocess, or
socket to \fBgetline\fP, or from \fBprint\fP or \fBprintf\fP within a loop, you
\fImust\fP use \fBclose()\fP to create new instances of the command or socket.
\*(AK does not automatically close pipes, sockets, or coprocesses when they
return EOF.
.PP
The \*(AK versions of the \fBprintf\fP statement and \fBsprintf()\fP function are
similar to those of C. For details, see
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Printf.html\fP.
.SS "Specjalne nazwy plików"
Podczas przekierowań I/O przy użyciu \fBprint\fP czy też \fBprintf\fP do pliku,
albo przy użyciu \fBgetline\fP z pliku, \fIgawk\fP rozpoznaje wewnętrznie pewne
specjalne nazwy plików. Te nazwy plików umożliwiają dostęp do otwartych
deskryptorów plików, dziedziczonych po procesie rodzicielskim \fIgawk\fP'a
(zazwyczaj powłoce).  Inne pliki specjalne zapewniają dostęp do informacji o
uruchomionym procesie \fBgawk\fP.  Z tych specjalnych nazw plików można również
korzystać w wierszu poleceń do określania plików danych.  Te nazwy to:
.TP  "\w'\fB/dev/stdout\fR'u+1n"
\fB\-\fP
Standardowe wejście.
.TP 
\fB/dev/stdin\fP
Standardowe wejście.
.TP 
\fB/dev/stdout\fP
Standardowe wyjście.
.TP 
\fB/dev/stderr\fP
Standardowe wyjście diagnostyczne.
.TP 
\fB/dev/fd/\^\fP\fIn\fP
Plik związany z otwartym deskryptorem pliku \fIn\fP.
.PP
Poniższych specjalnych nazw plików można używać z operatorem procesu
współbieżnego \fB|&\fP do tworzenia witrualnych połączeń sieciowych TCP/IP:
.TP 
.PD 0
\fB/inet/tcp/\fP\fIlport\fP\fB/\fP\fIrhost\fP\fB/\fP\fIrport\fP
.TP 
.PD 0
\fB/inet4/tcp/\fP\fIlport\fP\fB/\fP\fIrhost\fP\fB/\fP\fIrport\fP
.TP 
.PD
\fB/inet6/tcp/\fP\fIlport\fP\fB/\fP\fIrhost\fP\fB/\fP\fIrport\fP
Files for a TCP/IP connection on local port \fIlport\fP to remote host \fIrhost\fP
on remote port \fIrport\fP.  Use a port of \fB0\fP to have the system pick a
port.  Use \fB/inet4\fP to force an IPv4 connection, and \fB/inet6\fP to force an
IPv6 connection.  Plain \fB/inet\fP uses the system default (most likely
IPv4).  Usable only with the \fB|&\fP two\-way I/O operator.
.TP 
.PD 0
\fB/inet/udp/\fP\fIlport\fP\fB/\fP\fIrhost\fP\fB/\fP\fIrport\fP
.TP 
.PD 0
\fB/inet4/udp/\fP\fIlport\fP\fB/\fP\fIrhost\fP\fB/\fP\fIrport\fP
.TP 
.PD
\fB/inet6/udp/\fP\fIlport\fP\fB/\fP\fIrhost\fP\fB/\fP\fIrport\fP
Podobne, lecz używa UDP/IP zamiast TCP/IP.
.SS "Funkcje numeryczne"
\*(AK ma następujące wbudowane funkcje arytmetyczne:
.TP  "\w'\fBsrand(\fR[\fIexpr\^\fR]\fB)\fR'u+1n"
\fBatan2(\fP\fIy\fP\fB,\fP\fI x\fP\fB)\fP
Zwraca arcus tangens \fIy/x\fP w radianach.
.TP 
\fBcos(\fP\fIwyraż\fP\fB)\fP
Zwraca cosinus z \fIwyraż\fP w radianach.
.TP 
\fBexp(\fP\fIwyraż\fP\fB)\fP
funkcja wykładnicza.
.TP 
\fBint(\fP\fIwyraż\fP\fB)\fP
Skraca do liczby całkowitej.
.ig
.TP
\fBintdiv(\fInum\fB, \fIdenom\fB, \fIresult\fB)\fR
Truncate
\fInum\fR
and
\fIdenom\fR
to integers. Return the quotient of
\fInum\fR
divided by
\fIdenom\fR
in \fIresult\fB["quotient"]\fR
and the remainder in
\fIresult\fB["remainder"]\fR.
This is a
\fIgawk\fR
extension, primarily of value when working with
arbitrarily large integers.
..
.TP 
\fBlog(\fP\fIwyraż\fP\fB)\fP
funkcja logarytmu naturalnego.
.TP 
\fBrand()\fP
Return a random number \fIN\fP, between zero and one, such that 0 \(<= \fIN\fP
< 1.
.TP 
\fBsin(\fP\fIwyraż\fP\fB)\fP
Zwraca sinus z \fIwyraż\fP w radianach.
.TP 
\fBsqrt(\fP\fIwyraż\fP\fB)\fP
Return the square root of \fIexpr\fP.
.TP 
\&\fBsrand(\fP[\fIwyraż\^\fP]\fB)\fP
Używa \fIwyraż\fP jako nowego ziarno dla generatora liczb losowych. Bez
podanego \fIwyraż\fP, używa czasu dnia. Zwraca poprzednie ziarno generatora
liczb losowych.
.SS "Funkcje łańcuchowe"
\fIGawk\fP posiada następujące wbudowane funkcje łańcuchowe; szczegółowy opis
pod adresem
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/String\-Functions\fP.
.TP  "\w'\fBsprintf(\fIfmt\^\fB, \fIexpr-list\^\fB)\fR'u+1n"
\fBasort(\fP\fIs \fP[\fB, \fP\fId\fP [\fB, \fP\fIhow\fP] ]\fB)\fP
Return the number of elements in the source array \fIs\fP.  Sort the contents
of \fIs\fP using \fIgawk\^\fP's normal rules for comparing values, and replace the
indices of the sorted values \fIs\fP with sequential integers starting with
1. If the optional destination array \fId\fP is specified, first duplicate \fIs\fP
into \fId\fP, and then sort \fId\fP, leaving the indices of the source array \fIs\fP
unchanged. The optional string \fIhow\fP controls the direction and the
comparison mode.  Valid values for \fIhow\fP are described in
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/String\-Functions.html#String\-Functions\fP.
\fIs\fP and \fId\fP are allowed to be the same array; this only makes sense when
supplying the third argument as well.
.TP 
\fBasorti(\fP\fIs \fP[\fB, \fP\fId\fP [\fB, \fP\fIhow\fP] ]\fB)\fP
Return the number of elements in the source array \fIs\fP.  The behavior is the
same as that of \fBasort()\fP, except that the array \fIindices\fP are used for
sorting, not the array values.  When done, the array is indexed numerically,
and the values are those of the original indices.  The original values are
lost; thus provide a second array if you wish to preserve the original.  The
purpose of the optional string \fIhow\fP is the same as for \fBasort()\fP.  Here
too, \fIs\fP and \fId\fP are allowed to be the same array; this only makes sense
when supplying the third argument as well.
.TP 
\fBgensub(\fP\fIr\fP\fB, \fP\fIs\fP\fB, \fP\fIh \fP[\fB, \fP\fIt\fP]\fB)\fP
W łańcuchu docelowym \fIt\fP wyszukuje podłańcuchy odpowiadające wyrażeniu
regularnemu \fIr\fP.  Jeżeli \fIh\fP jest łańcuchem zaczynającym się od \fBg\fP lub
\fBG\fP, to zastępuje wszystkie znalezione dopasowania \fIr\fP przez \fIs\fP.  W
przeciwnym wypadku, \fIh\fP jest liczbą wskazującą, które z kolejnych dopasowań
\fIr\fP ma zostać zastąpione.  Jeżeli nie podano \fIt\fP, to zamiast niego używane
jest \fB$0\fP.  Wewnątrz tekstu zastępującego \fIs\fP, można posłużyć się
sekwencją \fB\e\fP\fIn\fP, gdzie \fIn\fP jest cyfrą od 1 do 9, wskazującą na tekst
dopasowany przez \fIn\fP\-te podwyrażenie w nawiasach. Sekwencja \fB\e0\fP oznacza
cały dopasowany tekst, tak samo jak znak \fB&\fP.  W przeciwieństwie do
\fBsub()\fP i \fBgsub()\fP, jako wynik funkcji zwracany jest zmieniony łańcuch,
zaś pierwotny łańcuch docelowy pozostaje \fInie\fP zmieniony.
.TP 
\fBgsub(\fP\fIr\fP\fB, \fP\fIs \fP[\fB, \fP\fIt\fP]\fB)\fP
For each substring matching the regular expression \fIr\fP in the string \fIt\fP,
substitute the string \fIs\fP, and return the number of substitutions.  If \fIt\fP
is not supplied, use \fB$0\fP.  An \fB&\fP in the replacement text is replaced
with the text that was actually matched.  Use \fB\e&\fP to get a literal \fB&\fP.
(This must be typed as \fB"\e\e&"\fP; see
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Gory\-Details.html#Gory\-Details\fP
for a fuller discussion of the rules for ampersands and backslashes in the
replacement text of \fBsub()\fP, \fBgsub()\fP, and \fBgensub()\fP.)
.TP 
\fBindex(\fP\fIs\fP\fB,\fP\fI t\fP\fB)\fP
Return the index of the string \fIt\fP in the string \fIs\fP, or zero if \fIt\fP is
not present.  (This implies that character indices start at one.)
.TP 
\fBlength(\fP[\fIs\fP]\fB)\fP
Return the length of the string \fIs\fP, or the length of \fB$0\fP if \fIs\fP is not
supplied.  With an array argument, \fBlength()\fP returns the number of
elements in the array.
.TP 
\fBmatch(\fP\fIs\fP\fB, \fP\fIr \fP[\fB, \fP\fIa\fP]\fB)\fP
Zwraca pozycję w \fIs\fP, gdzie pojawia się wyrażenie regularne \fIr\fP.  Jeśli
nie podano \fIr\fP, zwracane jest zero. Jeśli jest jednak obecne, to dodatkowo
ustawiane są zmienne \fBRSTART\fP i \fBRLENGTH\fP.  Zauważ, że kolejność
argumentów jest taka sama jak dla operatora \fB~\fP: \fIstr\fP\fB ~\fP \fIre\fP.
See
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/String\-Functions.html#String\-Functions\fP
for a description of how the array \fIa\fP is filled if it is provided.
.TP 
\fBpatsplit(\fP\fIs\fP\fB, \fP\fIa \fP[\fB, \fP\fIr\fP [\fB, \fP\fIseps\fP] ]\fB)\fP
Split the string \fIs\fP into the array \fIa\fP and the separators array \fIseps\fP
on the regular expression \fIr\fP, and return the number of fields.  Element
values are the portions of \fIs\fP that matched \fIr\fP.  The value of
\fBseps[\fP\fIi\fP\fB]\fP is the possibly null separator that appeared after
\fBa[\fP\fIi\fP\fB]\fP.  The value of \fBseps[0]\fP is the possibly null leading
separator.  If \fIr\fP is omitted, \fBFPAT\fP is used instead.  The arrays \fIa\fP
and \fIseps\fP are cleared first.  Splitting behaves identically to field
splitting with \fBFPAT\fP.
.TP 
\fBsplit(\fP\fIs\fP\fB, \fP\fIa \fP[\fB, \fP\fIr\fP [\fB, \fP\fIseps\fP] ]\fB)\fP
Split the string \fIs\fP into the array \fIa\fP and the separators array \fIseps\fP
on the regular expression \fIr\fP, and return the number of fields.  If \fIr\fP is
omitted, \fBFS\fP is used instead.  The arrays \fIa\fP and \fIseps\fP are cleared
first.  \fBseps[\fP\fIi\fP\fB]\fP is the field separator matched by \fIr\fP between
\fBa[\fP\fIi\fP\fB]\fP and \fBa[\fP\fIi\fP\fB+1]\fP.  Splitting behaves identically to field
splitting.
.TP 
\fBsprintf(\fP\fIfmt\^\fP\fB,\fP\fI lista\-wyraż\fP\fB)\fP
wypisuje \fIlistę\-wyraż\fP według \fIfmt\fP, i zwraca łańcuch wyjściowy.
.TP 
\fBstrtonum(\fP\fIstr\fP\fB)\fP
Examine \fIstr\fP, and return its numeric value.  If \fIstr\fP begins with a
leading \fB0\fP, treat it as an octal number.  If \fIstr\fP begins with a leading
\fB0x\fP or \fB0X\fP, treat it as a hexadecimal number.  Otherwise, assume it is a
decimal number.
.TP 
\fBsub(\fP\fIr\fP\fB, \fP\fIs \fP[\fB, \fP\fIt\fP]\fB)\fP
Podobne do \fBgsub()\fP, lecz podmienia tylko pierwszy odpowiadający
podłańcuch. Zwraca zero albo jeden.
.TP 
\fBsubstr(\fP\fIs\fP\fB, \fP\fIi \fP[\fB, \fP\fIn\fP]\fB)\fP
Zwraca maksymalnie \fIn\fP\-znakowy podłańcuch łańcucha \fIs\fP, zaczynający się od
pozycji \fIi\fP. Jeśli pominięto parametr \fIn\fP, użyta zostaje reszta \fIs\fP.
.TP 
\fBtolower(\fP\fIstr\fP\fB)\fP
Zwraca kopię łańcucha \fIstr\fP, w której wszystkie wielkie litery zostały
zastąpione małymi.  Nie alfabetyczne znaki pozostają bez zmian.
.TP 
\fBtoupper(\fP\fIstr\fP\fB)\fP
Zwraca kopię łańcucha \fIstr\fP, w której wszystkie małe litery zostały
zastąpione wielkimi.  Nie alfabetyczne znaki pozostają bez zmian.
.PP
\fIGawk\fP jest świadomy wielobajtowości. Oznacza to, że \fBindex()\fP,
\fBlength()\fP, \fBsubstr()\fP i \fBmatch()\fP działają wobec znaków, nie bajtów.
.SS "Funkcje czasu"
\fIGawk\fP provides the following functions for obtaining time stamps and
formatting them. Details are provided in
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Time\-Functions\fP.
.TP  "\w'\fBsystime()\fR'u+1n"
\fBmktime(\fP\fIdatespec\fP [\fB, \fP\fIutc\-flag\fP]\fB)\fP
Turn \fIdatespec\fP into a time stamp of the same form as returned by
\fBsystime()\fP, and return the result.  If \fIutc\-flag\fP is present and is
non\-zero or non\-null, the time is assumed to be in the UTC time zone;
otherwise, the time is assumed to be in the local time zone.  If \fIdatespec\fP
does not contain enough elements or if the resulting time is out of range,
\fBmktime()\fP returns \-1.  See
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Time\-Functions.html#Time\-Functions\fP
for the details of \fIdatespec\fP.
.TP 
\fBstrftime(\fP[\fIformat \fP[\fB, \fP\fItimestamp\fP[\fB, \fP\fIutc\-flag\fP]]]\fB)\fP
Format \fItimestamp\fP according to the specification in \fIformat\fP.  If
\fIutc\-flag\fP is present and is non\-zero or non\-null, the result is in UTC,
otherwise the result is in local time.  The \fItimestamp\fP should be of the
same form as returned by \fBsystime()\fP.  If \fItimestamp\fP is missing, the
current time of day is used.  If \fIformat\fP is missing, a default format
equivalent to the output of \fIdate\fP(1)  is used.  The default format is
available in \fBPROCINFO["strftime"]\fP.  See the specification for the
\fBstrftime()\fP function in ISO C for the format conversions that are
guaranteed to be available.
.TP 
\fBsystime()\fP
Zwraca bieżący czas dnia w liczbach sekund od początku Epoki (czyli od
północy UTC, 1 stycznia 1970 na systemach \*(PX\-owych).
.SS "Funkcje operujące na bitach"
\fIGawk\fP supplies the following bit manipulation functions.  They work by
converting double\-precision floating point values to \fBuintmax_t\fP integers,
doing the operation, and then converting the result back to floating point.
Passing negative operands to any of these functions causes a fatal error.
.PP
Funkcje czasu to:
.TP  "\w'\fBrshift(\fIval\fB, \fIcount\fB)\fR'u+2n"
\fBand(\fP\fIv1\fP\fB, \fP\fIv2 \fP[, ...]\fB)\fP
Return the bitwise AND of the values provided in the argument list.  There
must be at least two.
.TP 
\fBcompl(\fP\fIval\fP\fB)\fP
Zwraca bitowe uzupełnienie \fIval\fP.
.TP 
\fBlshift(\fP\fIval\fP\fB, \fP\fIile\fP\fB)\fP
Zwraca wartość \fIval\fP, przesuniętą w lewo o \fIile\fP bitów.
.TP 
\fBor(\fP\fIv1\fP\fB, \fP\fIv2 \fP[, ...]\fB)\fP
Return the bitwise OR of the values provided in the argument list.  There
must be at least two.
.TP 
\fBrshift(\fP\fIval\fP\fB, \fP\fIile\fP\fB)\fP
Zwraca wartość \fIval\fP, przesuniętą w prawo o \fIile\fP bitów.
.TP 
\fBxor(\fP\fIv1\fP\fB, \fP\fIv2 \fP[, ...]\fB)\fP
Return the bitwise XOR of the values provided in the argument list.  There
must be at least two.
.SS "Funkcje typu"
The following functions provide type related information about their
arguments.
.TP  \w'\fBisarray(\fIx\fB)\fR'u+1n
\fBisarray(\fP\fIx\fP\fB)\fP
Zwraca prawdę, jeśli \fIx\fP jest tablicą lub fałsz w innym przypadku.
.TP 
\fBtypeof(\fP\fIx\fP\fB)\fP
Return a string indicating the type of \fIx\fP.  The string will be one of
\fB"array"\fP, \fB"number"\fP, \fB"regexp"\fP, \fB"string"\fP, \fB"strnum"\fP,
\fB"unassigned"\fP, or \fB"undefined"\fP.
.SS "Funkcje internacjonalizacji"
The following functions may be used from within your AWK program for
translating strings at run\-time.  For full details, see
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/I18N\-Functions.html#I18N\-Functions\fP.
.TP 
\fBbindtextdomain(\fP\fIkatalog \fP[\fB, \fP\fIdomena\fP]\fB)\fP
Specify the directory where \fIgawk\fP looks for the \fB\&.gmo\fP files, in case
they will not or cannot be placed in the \*(lqstandard\*(rq locations.  It returns
the directory where \fIdomain\fP is \*(lqbound.\*(rq
.sp .5
Domyślną \fIdomeną\fP jest wartość \fBTEXTDOMAIN\fP.  Jeśli \fIkatalog\fP jest
łańcuchem pustym (\fB""\fP), to \fBbindtextdomain()\fP zwraca bieżące wiązanie dla
zadanej \fIdomeny\fP.
.TP 
\fBdcgettext(\fP\fIłańcuch \fP[\fB, \fP\fIdomena \fP[\fB, \fP\fIkategoria\fP]]\fB)\fP
Zwraca tłumaczenie \fIłańcucha\fP w domenie tekstowej \fIdomena\fP dla kategorii
locale \fIkategoria\fP.  Domyślną \fIdomeną\fP jest bieżąca wartość
\fBTEXTDOMAIN\fP.  Domyślną wartością \fIkategorii\fP jest \fB"LC_MESSAGES"\fP.
.TP 
\fBdcngettext(\fP\fIstring1\fP\fB, \fP\fIstring2\fP\fB, \fP\fInumber \fP[\fB, \fP\fIdomain \fP[\fB, \fP\fIcategory\fP]]\fB)\fP
Return the plural form used for \fInumber\fP of the translation of \fIstring1\fP
and \fIstring2\fP in text domain \fIdomain\fP for locale category \fIcategory\fP.
The default value for \fIdomain\fP is the current value of \fBTEXTDOMAIN\fP.  The
default value for \fIcategory\fP is \fB"LC_MESSAGES"\fP.
.SS "Boolean Valued Functions"
You can create special Boolean\-typed values; see the manual for how they
work and why they exist.
.TP 
\fBmkbool(\fP\fIexpression\^\fP\fB)\fP
Based on the boolean value of \fIexpression\fP return either a true value or a
false value.  True values have numeric value one.  False values have numeric
value zero.
.SH "FUNKCJE UŻYTKOWNIKA"
Funkcje w \*(AK są definiowane następująco:
.PP
.RS
\fBfunction \fP\fInazwa\fP\fB(\fP\fIlista parametrów\fP\fB) { \fP\fIinstrukcje \fP\fB}\fP
.RE
.PP
Functions execute when they are called from within expressions in either
patterns or actions.  Actual parameters supplied in the function call are
used to instantiate the formal parameters declared in the function.  Arrays
are passed by reference, other variables are passed by value.
.PP
Local variables are declared as extra parameters in the parameter list.  The
convention is to separate local variables from real parameters by extra
spaces in the parameter list.  For example:
.PP
.RS
.nf
\fBfunction  f(p, q,     a, b)	# a i b są lokalne { 	\&.\|.\|. }\fP

\fB/abc/	{ .\|.\|.\& ; f(1, 2) ; .\|.\|.\& }\fP
.fi
.RE
.PP
The left parenthesis in a function call is required to immediately follow
the function name, without any intervening whitespace.  This restriction
does not apply to the built\-in functions listed above.
.PP
Funkcje mogą wołać siebie nawzajem i mogą być rekurencyjne.  Parametry
funkcji używane jako zmienne lokalne są podczas wywołania funkcji
inicjalizowane na łańcuch pusty i liczbę zero.  Chcąc, by funkcja zwracała
wartość należy posłużyć się składnią: \fBreturn\fP\fI wyraż\fP.  Wartość zwracana
przez funkcję jest niezdefiniowana jeśli nie podano wartości zwracanej lub
funkcja kończy pracę bez jawnej instrukcji powrotu.
.PP
Jeżeli użyto \fB\-\^\-lint\fP, to \fIgawk\fP ostrzega o wywołaniach
niezdefiniowanych funkcji podczas analizy składni, a nie w czasie
wykonania.  Wywołanie niezdefiniowanej funkcji w czasie wykonania powoduje
błąd krytyczny.
.PP
Functions may be called indirectly. To do this, assign the name of the
function to be called, as a string, to a variable.  Then use the variable as
if it were the name of a function, prefixed with an \fB@\fP sign, like so:
.RS
.nf
\fBfunction myfunc() { 	print "myfunc called" 	\&.\|.\|. }\fP

\fB{	.\|.\|. 	the_func = "myfunc" 	@the_func()	# call through the_func to myfunc 	.\|.\|. }\fP
.fi
.RE
.PP
Jeżeli użyto \fB\-\^\-lint\fP, to \fIgawk\fP ostrzega o wywołaniach
niezdefiniowanych funkcji podczas analizy składni, a nie w czasie
wykonania.  Wywołanie niezdefiniowanej funkcji w czasie wykonania powoduje
błąd krytyczny.
.SH "DYNAMICZNE ŁADOWANIE NOWYCH FUNKCJI"
You can dynamically add new functions written in C or C++ to the running
\fIgawk\fP interpreter with the \fB@load\fP statement.  The full details are
beyond the scope of this manual page; see
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Dynamic\-Extensions.html#Dynamic\-Extensions\fP.
.SH SYGNAŁY
The \fIgawk\fP profiler accepts two signals.  \fBSIGUSR1\fP causes it to dump a
profile and function call stack to the profile file, which is either
\fBawkprof.out\fP, or whatever file was named with the \fB\-\^\-profile\fP option.
It then continues to run.  \fBSIGHUP\fP causes \fIgawk\fP to dump the profile and
function call stack and then exit.
.SH INTERNACJONALIZACJA
Stałe łańcuchowe są ciągami znaków ujętymi w cudzysłowy. W środowiskach
innych niż angielskojęzyczne, możliwe jest oznakowanie łańcuchów w programie
\*(AK jako wymagających tłumaczenia na własny język narodowy. Łańcuchy takie
są oznaczone w programie \*(AK przez początkowy znak podkreślenia (\*(lq_\*(rq).
Na przykład,
.sp
.RS
\fBgawk 'BEGIN { print "hello, world" }'\fP
.RE
.sp
zawsze wypisuje \fBhello, world\fP.  Ale,
.sp
.RS
\fBgawk 'BEGIN { print _"hello, world" }'\fP
.RE
.sp
might print \fBbonjour, monde\fP in France.  See
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Internationalization.html#Internationalization\fP
for the steps involved in producing and running a localizable \*(AK program.
.SH "ROZSZERZENIA GNU"
\fIGawk\fP has a too\-large number of extensions to \*(PX \fIawk\fP.  They are
described in
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/POSIX_002fGNU.html\fP.
All the extensions can be disabled by invoking \fIgawk\fP with the
\fB\-\^\-traditional\fP or \fB\-\^\-posix\fP options.
.SH "ZMIENNE ŚRODOWISKOWE"
The \fBAWKPATH\fP environment variable can be used to provide a list of
directories that \fIgawk\fP searches when looking for files named via the
\fB\-f\fP, \fB\-\^\-file\fP, \fB\-i\fP and \fB\-\^\-include\fP options, and the \fB@include\fP
directive.  If the initial search fails, the path is searched again after
appending \fB\&.awk\fP to the filename.
.PP
Do podania listy katalogów przeglądanych przez \fIgawk\fP podczas poszukiwania
plików zadanych opcjami \fB\-l\fP i \fB\-\^\-load\fP można posłużyć się zmienną
środowiskową \fBAWKLIBPATH\fP.
.PP
The \fBGAWK_PERSIST_FILE\fP environment variable, if present, specifies a file
to use as the backing store for persistent memory.  \fIThis is an experimental feature\fP.  See \*(EP for the details.
.PP
The \fBGAWK_READ_TIMEOUT\fP environment variable can be used to specify a
timeout in milliseconds for reading input from a terminal, pipe or two\-way
communication including sockets.
.PP
For connection to a remote host via socket, \fBGAWK_SOCK_RETRIES\fP controls
the number of retries, and \fBGAWK_MSEC_SLEEP\fP the interval between retries.
The interval is in milliseconds. On systems that do not support
\fIusleep\fP(3), the value is rounded up to an integral number of seconds.
.PP
Jeśli w środowisku istnieje zmienna \fBPOSIXLY_CORRECT\fP to \fIgawk\fP zachowuje
się tak, jakby podano mu w wierszu poleceń opcję \fB\-\-posix\fP.  Jeśli podano
opcję \fB\-\-lint\fP, \fIgawk\fP wyda ostrzeżenie o tym efekcie.
.ig
.PP
Set
\fBGAWK_NO_MPFR_WARN\fR
in the environment to silence the warning about MPFR mode
being deprecated.
..
.SH "STATUS ZAKOŃCZENIA"
If the \fBexit\fP statement is used with a value, then \fIgawk\fP exits with the
numeric value given to it.
.PP
Otherwise, if there were no problems during execution, \fIgawk\fP exits with
the value of the C constant \fBEXIT_SUCCESS\fP.  This is usually zero.
.PP
If an error occurs, \fIgawk\fP exits with the value of the C constant
\fBEXIT_FAILURE\fP.  This is usually one.
.PP
If \fIgawk\fP exits because of a fatal error, the exit status is 2.  On
non\-POSIX systems, this value may be mapped to \fBEXIT_FAILURE\fP.
.SH "INFORMACJA O WERSJI"
This man page documents \fIgawk\fP, version 5.2.
.SH AUTORZY
The original version of \*(UX \fIawk\fP was designed and implemented by Alfred
Aho, Peter Weinberger, and Brian Kernighan of Bell Laboratories.  Brian
Kernighan continues to maintain and enhance it.
.PP
Paul Rubin i Jay Fenlason, z Free Software Foundation, napisali wersję
\fIgawk\fP, zgodną z oryginalną wersją \fIawk\fP, rozprowadzaną w Seventh Edition
\*(UX.  John Woods wprowadził wiele poprawek.  David Trueman, z pomocą
Arnolda Robbinsa, uczynił \fIgawk\fP zgodnym z nową wersją \*(UX \fIawk\fP.
Arnold Robbins jest bieżącym opiekunem projektu.
.PP
See \*(EP for a full list of the contributors to \fIgawk\fP and its
documentation.
.PP
See the \fBREADME\fP file in the \fIgawk\fP distribution for up\-to\-date
information about maintainers and which ports are currently supported.
.SH "ZGŁOSZENIA BŁĘDÓW"
If you find a bug in \fIgawk\fP, please use the \fIgawkbug\fP(1)  program to
report it.
.PP
Full instructions for reporting a bug are provided in
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual/html_node/Bugs.html\fP.  \fIPlease\fP
carefully read and follow the instructions given there.  This will make bug
reporting and resolution much easier for everyone involved.  Really.
.SH USTERKI
Opcja \fB\-F\fP niekoniecznie ma właściwość przypisywania zmiennych; pozostaje
tylko dla zgodności wstecznej.
.PP
This manual page is too long; \fIgawk\fP has too many features.
.SH "ZOBACZ TAKŻE"
\fIegrep\fP(1), \fIsed\fP(1), \fIgawkbug\fP(1), \fIprintf\fP(3), and \fIstrftime\fP(3).
.PP
\fIThe AWK Programming Language\fP, Alfred V.\& Aho, Brian W.\& Kernighan,
Peter J.\& Weinberger, Addison\-Wesley, 1988. ISBN 0\-201\-07981\-X.
.PP
\*(EP, Edition 5.2, shipped with the \fIgawk\fP source.  The current version of
this document is available online at
\fIhttps://www.gnu.org/software/gawk/manual\fP.
.PP
The GNU \fBgettext\fP documentation, available online at
\fIhttps://www.gnu.org/software/gettext\fP.
.SH PRZYKŁADY
.nf
Wypisz i posortuj nazwy zgłoszeniowe (login) wszystkich użytkowników:

\fB	BEGIN	{ FS = ":" } 		{ print $1 | "sort" }\fP

Zlicz linie w pliku:

\fB		{ nlines++ } 	END	{ print nlines }\fP

Poprzedź każdą linię jej numerem w pliku:

\fB	{ print FNR, $0 }\fP

Konkatenatuj i numeruj linie (wariacja tematu):

\fB	{ print NR, $0 }\fP

Run an external command for particular lines of data:

\fB	tail \-f access_log | 	awk '/myhome.html/ { system("nmap " $1 ">> logdir/myhome.html") }'\fP
.fi
.ig
.SH ACKNOWLEDGEMENTS
Brian Kernighan
provided valuable assistance during testing and debugging.
We thank him.
..
.SH "KOPIOWANIE NINIEJSZEJ DOKUMENTACJI"
Copyright \(co 1989, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999,
2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014,
2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 Free Software Foundation,
Inc.
.PP
Permission is granted to make and distribute verbatim copies of this manual
page provided the copyright notice and this permission notice are preserved
on all copies.
.ig
Permission is granted to process this file through troff and print the
results, provided the printed document carries copying permission
notice identical to this one except for the removal of this paragraph
(this paragraph not being relevant to the printed manual page).
..
.PP
Permission is granted to copy and distribute modified versions of this
manual page under the conditions for verbatim copying, provided that the
entire resulting derived work is distributed under the terms of a permission
notice identical to this one.
.PP
Permission is granted to copy and distribute translations of this manual
page into another language, under the above conditions for modified
versions, except that this permission notice may be stated in a translation
approved by the Foundation.
.PP
.SH TŁUMACZENIE
Autorami polskiego tłumaczenia niniejszej strony podręcznika są:
Przemek Borys <pborys@dione.ids.pl>
i
Michał Kułach <michal.kulach@gmail.com>
.
.PP
Niniejsze tłumaczenie jest wolną dokumentacją. Bliższe informacje o warunkach
licencji można uzyskać zapoznając się z
.UR https://www.gnu.org/licenses/gpl-3.0.html
GNU General Public License w wersji 3
.UE
lub nowszej. Nie przyjmuje się ŻADNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI.
.PP
Błędy w tłumaczeniu strony podręcznika prosimy zgłaszać na adres listy
dyskusyjnej
.MT manpages-pl-list@lists.sourceforge.net
.ME .
